SİYAH FULARLI KIZ / Volkan Uğraç

 ARKA KAPAK

“Beni sen öldürdün Gökhan!”

On beş yıl önce bir havuzun dibinde yankılanan bu çığlık, Gökhan’ın boynuna siyah bir fular gibi dolanmıştı. Kaçtığı her şehir, sığındığı amansız sessizlik bir koridorda son buldu; Beşgen’in kapıları aralanmak üzereydi.Genç adamın kendi yarattığı labirentten çıkış bileti vicdanın, umudun ve güvenin sert rüzgârları altında vereceği hesapta gizliydi.Rutubetli bir pansiyon odasından mavi kelebeklerin uçuştuğu sonsuz ışık tarlalarına uzanan bu yolculukta, siyahın beyaza dönmesi için kaç sınavdan geçilmesi gerekiyordu?

Kurtuluş ancak hatalarımızın kefaretini ödemeyi göze alıp ruhsal bir dönüşüm geçirdiğimizde mümkündür.Siyah Fularlı Kız; sizi vicdanınızın en kuytu köşelerine, ruhunuzun arınacağı durağa davet ediyor.

ALINTI

"..umut renksiz bir ip gibidir, görünmez ancak bir şeyleri tutmaya devam eder."

"Gerçek hayat keskindi. Gerçekleri anlatmak hem mutlu eden hem de acı veren bir günlük sayfasını okumaktan ibaretti. "

"Acıyı reddetmiyorum. Onu taşıyorum. Çünkü insan olmak, hatan olmasa bile bedel ödemeyi göze almaktır. Benim inancım bu ."

YORUM

Bazı geçmişler vardır, insan ne kadar uzağa giderse gitsin peşinden gelir. 

Şehir değiştirirsin, hayatını değiştirirsin, hatta kendini bile değiştirirsin ama bazı şeyler vardır ki insanın yakasını bırakmaz. Gökhan’ın hayatını ise yıllar önce yaşanan bir olay değiştiriyor. Aradan geçen zaman, olanları unutmaya yetmiyor. 

Karşısına çıkan gizemli bir kız ve duyduğu o sarsıcı cümle, onu yıllardır susturduğu şeylerle yeniden yüzleşmeye zorlayana kadar.

Gökhan’ın çıktığı yolculuk, kısa sürede sıradan bir gizem arayışından çıkıyor. Rutubetli bir pansiyon odasından mavi kelebeklerin, tuhaf karşılaşmaların ve gerçeklikle hayalin birbirine karıştığı bambaşka bir dünyaya uzanan hikâye, fantastik tarafını da burada göstermeye başlıyor. Gökhan bir yandan yaşananların sırrını çözmeye çalışırken, bir yandan da kendi seçimlerinin sonuçlarıyla karşı karşıya kalıyor.

Benim için kitabın asıl meselesi gizemin kendisinden ziyade, vicdan, pişmanlık, suçluluk ve affedilme isteği hikâyenin merkezinde duruyor. Çünkü insan yaşadığı şeyden değil, içinde susturamadığı sesten yoruluyor. Gökhan’ın taşıdığı yük de biraz böyle.

Kitabın sevdiğim taraflarından biride hataları tamamen silip atmak yerine onlarla yüzleşmenin ne anlama geldiğini sorgulaması oldu. Çünkü bazı yaralar kapanmıyor; insan sadece zamanla onlara nasıl dokunacağını öğreniyor.

Siyah Fularlı Kız, gizemli ve fantastik dünyasının altında aslında insanın kendisiyle hesaplaşmasını anlatan bir hikâye. Ve kitap bittiğinde geriye tek bir soru bırakıyor:

Kaçtığın şey gerçekten geçmişin mi, yoksa geçmişte bıraktığın kendin mi?

DUMA ADASI - Stephen King

 ARKA KAPAK

Boş sayfa üzerinde tek bir çizgi: Belki etkileyici bir günbatımı, belki de siyahlığın akabileceği bir yarık… Edgar korkunç bir şantiye kazasında sağ kolunu kaybeder, üstelik hafızası ve düşünme yetisi de zarar görmüştür. Geride yalnızca öfke kalır ve Edgar, zorlu bir iyileşme sürecine girer. İyi giden evliliği de aniden sona erince bu nekahet dönemi korkunç bir karabasana dönüşür. Edgar artık kazadan sağ kurtulduğuna sevinemeyecek duruma gelmiştir. “Coğrafi bir değişiklik” yapıp ona çok uzaklara gitmesini öneren psikiyatrı, neyin onu mutlu ettiğini sorduğunda Edgar’ın cevabı “resim yapmak” olmuştur. Bunun üzerine Edgar, Florida sahilinde el değmemiş olağanüstü bir yer olan Duma Adası’nda ev kiralar. Meksika Körfezi’ ndeki muhteşem günbatımı ona resim yapması için ilham verir. Edgar burada münzevi yaşamın duvarlarını yıkar ve dostlar edinmeye başlar. Kendi yaralarından söz etmekten çekinen ve onunla aynı hamurdan yoğrulmuş Wireman ile kökleri Duma Adası’nın derinliklerine uzanan yaşlı Elizabeth’le tanışır. Edgar’ın patlayan yaratıcılığı hem bir mucize hem de bir silahtır. Bazı resimleri o kadar güçlüdür ki kontrol edilemezler. Elizabeth’in geçmişinden sayfalar açılıp çocukluğundaki hayaletler belirince onarılmaz yıkımlar da başlamış olur. Stephen King’ten yaratıcılığın tehlikeleri ve hafızanın gizemleri üzerine büyüleyici ve ürkütücü bir roman.

YORUM

Bazı kayıplar insanı sadece yaralamaz, onu baştan yaratır. Stephen King’in Duma Adası bunun en güzel örneklerinden biri. King deyince gerilimi ve korkuyu unutmamak lazım elbette; ama Duma’nın asıl korkutuculuğu karşımıza çıkan doğaüstü kötülükten çok, insanın kendi geçmişinden ne kadar uzağa kaçarsa kaçsın onu yanında taşıması.

Edgar Freemantle korkunç bir kazadan sonra yalnızca kolunu değil, hayatının büyük bir kısmını da kaybediyor. Evliliği bitiyor, öfkesi kontrolden çıkıyor, kelimeler bile eskisi gibi gelmiyor. Kendisine yeni bir hayat kurabilmek için Florida’daki Duma Adası’na yerleşiyor. Başlangıçta ada onun için bir kaçış noktası: deniz, güneş, sessizlik ve en önemlisi resim...

Edgar resim yapmaya başladığında aslında sadece tuvale bir şeyler çizmiyor; içinde biriktirdiği öfkeyi, acıyı ve söyleyemediklerini dışarı çıkarıyor. Resim onun için bir iyileşme yolu oluyor. Ta ki çizdikleri gerçek dünyaya dokunmaya başlayana kadar.

King'in burada yaptığı şey oldukça güzel: Sanatı hem bir iyileşme yolu hem de bir tehdit haline getiriyor. 

Edgar kendisini yeniden yaratmaya çalışırken, geçmişten gelen karanlık bir güç onun yarattıklarının içine sızıyor.  İnsanı iyileştiren şey, bir noktadan sonra onu yaralayan şeye dönüşebilir mi?

Duma Adası'nda geçmiş hiçbir zaman gerçekten geçmişte kalmıyor. İnsan nereye giderse gitsin bazı şeyleri yanında götürüyor. Bir evden çıkabiliyorsun ama yaşadıklarından çıkamıyorsun. Yeni bir hayat kurabiliyorsun ama eski acılarını geride bırakmak o kadar kolay olmuyor.

Elizabeth Eastlake'in hikâyesi de Edgar'ın yaşadıklarının geçmişteki yankısı gibi. Travma, hafıza ve sanat üzerinden birbirlerine bağlanan bu hikâyeler, romanın asıl sorusunu gündeme getiriyor, geçmiş gerçekten geride kalıyor mu, yoksa biz onu hatırlamasak bile bizimle yaşamaya devam mı ediyor?

Bir de Wireman var tabii. Kitapta sevdiğim karakterlerden biri oldu. Edgar'ın hayatına girip her şeyi sihirli bir şekilde düzeltmiyor; çünkü onun da yaraları, kayıpları ve geçmişi var. Belki de bu yüzden aralarındaki dostluk bu kadar gerçek geliyor. Birbirlerini kurtarmaktan çok, birbirlerinin hayatta kalmasına yardım ediyorlar.

Kitabın temposunun yer yer ağırlaştığı ve King'in bazı bölümlerde hikâyeyi gereğinden fazla uzattığı hissi olabilir ama buna rağmen Duma Adası'nın atmosferi uzun süre aklınızı kurcalıyor. Güneş, deniz, sessizlik... Ve bütün bu güzelliğin altında sürekli bir şeylerin yanlış gittiğini hissettiren o huzursuzluk.

Kitabı bitirdiğimde bende korkudan çok  hüzün doluydu. Edgar'ın hikâyesi aslında hepimizin bildiği bir yerden geçiyor. Bazı kayıplardan sonra eski hayatımıza geri dönemiyoruz. Artık aynı insan olmuyoruz. 

Eski halimize dönmek değil, elimizde kalanlarla kendimizi yeniden yaratabilmek. Duma Adası bana göre tam olarak bunun hikâyesi.

Korkunun, kaybın, sanatın, dostluğun ve geçmişin içinden geçerek yeniden hayata tutunmanın...

KAHVE SOĞUMADAN ÖNCE / Toshikazu Kawaguchi

 ARKA KAPAK

Zamanda yolculuk edebilseydiniz neyi değiştirirdiniz?

Kimi son bir kez görmek isterdiniz?

Tokyo’nun ara sokaklarından birinde, ziyaretçilerine özenle demlenen kahvelerini sunan yüz yıllık bir kafe bulunur. Yılın en sıcak gününde bile serin kalmayı başaran, yalnızca dikkatli gözlerin seçebileceği, bodrum katındaki küçük bir kafe... Öyle küçük ki üç masa ve altı sandalye ile mekân baştan başa doluyor. Duvarda ise her biri ayrı bir zamanı gösteren üç saat asılı. Etrafınıza bakındığınızda en hafif tabirle “sıradan” olarak niteleyeceğiniz bu yerin kolaylıkla tahmin edilemeyecek bir hizmeti daha var: Zamanda yolculuk.

Ancak bu, o kadar da kolay değil. Öncelikle belli bir sandalyeye oturmanız gerekiyor ki o, günde sadece bir kez masadan uzaklaşıp kısa süre sonra geri dönen bir hayalete rezerve edilmiş durumda. Eğer oturmayı başarırsanız süreniz dolana kadar sandalyeden kalkamaz, kafeyi terk edemezsiniz. Bir kez daha görmeyi ümit ettiğiniz kişinin daha önce bu kafeyi ziyaret etmiş olması gerekliliği ve geçmiş ya da geleceği asla değiştiremeyeceğiniz gerçeği de cabası... Ama hepsinden önemlisi, kahve soğumadan önce geri dönmek zorunda oluşunuz.

Ne geçmişe ne de bugüne ait olan bir hayalete dönüşmek istemiyorsanız duvardaki antika saatlerin sesine kulak verin: “Tik-tak, tik-tak, kahve birazdan soğuyacak!”

YORUM

Geçmişe dönüp değiştirebileceğiniz tek bir anınız olsaydı, neyi değiştirirdiniz? Söyleyemediğiniz bir cümleyi mi söylerdiniz, vedalaşamadığınız biriyle son kez konuşmayı mı isterdiniz, yoksa sadece bir kez daha yan yana oturmakla yetinir miydiniz?

Toshikazu Kawaguchi’nin Kahve Soğumadan Önce kitabı, tam da bu ihtimalin etrafında şekilleniyor. Tokyo’da küçük bir kafede, belirli kurallara uyulduğu takdirde geçmişe gidip biriyle yeniden konuşmanın mümkün olduğu söyleniyor. Ancak geçmişi değiştirmek mümkün değil. Ne olmuşsa olmuş ve ne söylerseniz söyleyin, bugün aynı kalacak. Üstelik geçmişte fazla uzun kalırsanız kahveniz soğuyor ve geri dönmeniz gerekiyor.

Kitapta birbirinden farklı insanların bu sandalyeye oturup geçmişleriyle yüzleşmelerini okuyoruz. Söylenmemiş sözler, yarım kalmış ilişkiler, kaçırılmış fırsatlar ve zamanında verilememiş cevaplar… Aslında hepsinin ortak noktası geçmişi değiştirmekten çok, geçmişte bıraktıkları bir duyguyla hesaplaşmak. Bu yüzden kitap zaman yolculuğundan çok, pişmanlıklar ve vedalar üzerine bir hikâyeye dönüşüyor.

En sevdiğim tarafı ise geçmişi değiştirme gibi büyük bir fırsat sunmasına rağmen kitabın bize keşkelerin peşinden gitmeyi değil, elimizdeki zamanı fark etmeyi hatırlatması. Çünkü bazen geçmişte söyleyemediğimiz bir cümleyi bugün söyleme şansımız hâlâ vardır. Bazen de değiştiremeyeceğimiz şeyleri kabul etmek, onlarla yaşamayı öğrenmenin tek yoludur.

Kahve Soğumadan Önce çok büyük olayların değil, küçük anların kitabı. Bir kahve, bir masa, birkaç dakika ve söylenmek istenen birkaç cümle… Ama bazı vedalar için insanın yıllarca beklediği o birkaç dakika, koca bir ömre bedel olabiliyor.

 Ve belki de asıl mesele zamanda geriye gitmek değil, kahve henüz soğumamışken söylememiz gerekenleri söyleyebilmek.

KARILAR KOĞUŞU / Kemal Tahir

 ARKA KAPAK

Kemal Tahir, ölümünden sonra yayımlanan romanı Karılar Koğuşu'nda Malatya Cezaevi deneyimlerini, İkinci Dünya Savaşı yıllarının Türkiyesini anlatmak için kullanır. Türkiye, İkinci Dünya Savaşı'na katılacak mı? Katılacaksa Almanların yanında mı müttefiklerin yanında mı yer alacak? Savaşın belirsizliği, insanları daha büyük bir sefalete sürüklerken Murat, mahkumların seslendikleri biçimiyle İstanbullu, hapis hayatının zorlukları içinde, giderek bayağılaşan, bayağılaştıkça her şeyi yapabilen insanların yaşamına tanık olur. Bu tanıklık, "kötü yola" düşmüş kadınların, cezaevine gelmesiyle yeni bir biçim kazanır. "Ahlak ve namus kavramları, para ve güç karşısında elden ele gezer bir haldeyken tutuklu olmakla özgür olmak arasındaki fark nedir?" diye sorar kendi kendine Murat. İdama mahkum edilen Hanım, Malatya Genelevi'nden gelen Tözey, Gardiyan Şefika ve küçük mahkum Aduş... Her birinin birbirinden farklı hikayesi, Murat'ın sorgulamalarıyla birlikte, okura, Anadolu kadınının hapisanede de bitmeyen çilesini anlatıyor.

YORUM

Adından ve konusundan yola çıkınca insanın aklına yalnızca bir hapishane romanı geliyor. Fakat sayfalar ilerledikçe anlıyorsunuz ki Kemal Tahir’in derdi, dört duvar arasındaki kadınları anlatmaktan çok daha büyük.

II. Dünya Savaşı yıllarında Malatya Cezaevi’nin kadınlar koğuşunda geçen roman; farklı suçlardan hapse düşmüş kadınların hayatlarını, birbirleriyle ilişkilerini ve koğuşun kendi içindeki düzenini anlatıyor. Ama asıl mesele hiçbir zaman sadece hapishane değil. Kemal Tahir, bu kadınların ne yaptığından çok, onları o noktaya getiren hayatlara bakıyor.

Yoksulluk, çaresizlik, sevgisizlik, toplum baskısı ve özellikle kadınların üzerine yüklenen namus ve ahlak anlayışı romanın temelinde yer alıyor. Karakterleri ne tamamen suçsuz gösteriyor ne de yalnızca suçlu oldukları için bir kenara bırakıyor. 

Çünkü bazen bir insanın yaptığı şeyi anlamak için, önce nasıl bir hayat yaşadığını bilmek gerekiyor.

Özellikle kadın karakterler üzerinden anlatılan dünya, romanın en sert taraflarından biri. Kadınların hayatlarının ne kadarının kendi seçimleri, ne kadarının toplumun onlar için çizdiği sınırlar olduğunu sorguluyorsunuz. Namus denilen şeyin kimin omuzlarına daha ağır yüklendiğini, kadınların yaptıkları en küçük tercihin bile nasıl ahlaki bir yargıya dönüşebildiğini görüyorsunuz. Erkekler için sıradan görülebilen davranışların kadınlar söz konusu olduğunda bir anda ahlak meselesine dönüşmesi de romanın dikkat çektiği çelişkilerden biri.

Kemal Tahir’in dili ise bütün bunları daha da gerçek kılıyor. Özellikle diyaloglarda karakterlerin kim olduğunu, nasıl bir dünyadan geldiklerini hissediyorsunuz. Süslü cümlelerden çok hayatın içinden gelen, yer yer sert, yer yer mizahi ama hep canlı bir anlatım var. Sanki romanı okumuyor da koğuşun bir köşesinde oturup insanların birbirleriyle konuşmalarını dinliyormuşsunuz gibi.

Bir insanı yargılamak için ne yaptığını bilmek yeterli olabilir; ama onu anlamak için hikâyesini de bilmek gerekir.

Kemal Tahir’in koğuşuna giriyorsunuz; kadınların hikâyelerini okuyacağınızı düşünüyorsunuz. Çıkarken ise elinizde, aslında kendinize sorduğunuz sorular kalıyor. Bence bazı kitapların asıl başarısı da tam olarak burada başlıyor.

BÜYÜCÜ ve CAM KÜRE / Stephen King

 ARKA KAPAK

Stephen King okurlarının özlemi sona erdi. Kara Kule serisinin dördüncü kitabı sizleri heyecanın doruklarına taşıyacak.

Ölümün pençesinden kıl payı kurtulan son şövalye Roland ve dostları bir boyuttan başka bir boyuta geçerek. Ve Roland onlara çok eskiden Susan Delgado adında güzel ve gizemli bir kadınla yaşadığı aşkı ve başından geçen maceraları anlatmaya başlar.

YORUM

Bazı yolculuklar insanı bir yere götürür, bazılarıysa insanın geçmişine.

Roland ve silahşörleri, Kara Kule’ye ulaşmak için yollarına devam ederken kendilerini Kansas’ın garip ve tehlikeli bir versiyonunda buluyorlar. Burada karşılaştıkları olaylar onları yeni bir mücadelenin içine sürüklerken, Roland’ın geçmişi de yavaş yavaş gün yüzüne çıkıyor. Hikâyenin önemli bir bölümünde genç Roland’ın Gilead’daki günlerine dönüyor, onun Susan Delgado ile yaşadığı aşkı, yaşadığı kayıpları ve onu bugünkü Roland’a dönüştüren olayları öğreniyoruz. Böylece Kule’ye doğru ilerleyen maceranın yanında, Roland’ın geçmişte verdiği kararların ve ödediği bedellerin hikâyesini de okumaya başlıyoruz.

Susan ve Roland’ın hikâyesi, kitabın en güçlü taraflarından biri. Birbirini seven iki insanın, içinde bulundukları acımasız düzen yüzünden kolay bir mutluluğa ulaşamaması, romanın fantastik dünyasını bir anda çok daha tanıdık ve insani bir hâle getiriyor. Roland’ın Kule’ye ulaşma arzusu ile Susan’a duyduğu aşk arasında kalması, onun karakterini anlamamız açısından da büyük önem taşıyor. Çünkü bugüne kadar sert, mesafeli ve duygularını göstermeyen bir silahşör olarak tanıdığımız Roland’ın aslında nasıl bu hâle geldiğini ilk kez bu kadar yakından görüyoruz. Karşımızda artık yalnızca görevine bağlı bir silahşör değil; seven, korkan, hata yapan ve kaybeden genç bir Roland var.

Kitaba adını veren cam küre ise bu trajedinin üzerine çöken karanlığı daha da yoğunlaştırarak hikâyenin mistik gerilimini yükseltiyor. Maerlyn’in büyülü küresi yalnızca güçlü ve tehlikeli bir nesne değil; Roland’ın korkularını, arzularını ve bastırdığı zaaflarını önüne seren bir ayna gibi. King burada kötülüğü sadece dışarıdan gelen bir tehdit olarak anlatmıyor; insanın kendi zayıflıkları üzerinden içine sızan ve onu yavaş yavaş ele geçiren bir güç olarak karşımıza çıkarıyor. Kürenin ve Mejis’te yaşananların gölgesinde Roland’ın Kule’ye olan bağlılığının ardındaki gerçek nedenleri de daha iyi anlamaya başlıyoruz. Bu bağlılık artık yalnızca bir görev değil; geçmişte veremediği cevapların, ödeyemediği borçların ve telafi edemediği kayıpların da bir sonucu.

Büyücü ve Cam Küre, bir karakteri anlamanın bazen onun yaptıklarından çok, kaybettiklerine bakmakla mümkün olduğunu gösteren bir roman. King, Kara Kule yolculuğunu geçmişin kaçınılmaz gölgeleriyle buluştururken Roland’ın hikâyesini de daha trajik ve daha insani bir hâle getiriyor. Çünkü Roland Kule’ye yaklaştıkça yalnızca geleceğe doğru ilerlemiyor; her adımında biraz daha kendi geçmişine, gençliğine ve geride bıraktığı yaralara dönüyor.

Ve belki de Roland’ın trajedisi budur: Kule’ye ulaşmak için çıktığı yol, onu hayallerine götürdüğü kadar, kaybettiklerinin de peşinden sürüklüyor.