ANAHTAR DELİĞİNDEN ESEN RÜZGAR / Stephen King

 ARKA KAPAK

Roland ve arkadaşları, ışın demetine doğru süren yolculuklarında yeri göğü birbirine katan, ağaçları köklerinden söken bir fırtınaya yakalanırlar. Fırtınadan korunmak için sığındıkları yerde, Roland yanındakilere iki garip öykü anlatır ve böylelikle bin bir sıkıntı içinde geçen gençliğine ışık tutar.

Annesini öldürmenin vicdan azabıyla yaşayan Roland’ı babası son katliamı soruşturması için çiftliğe yollar. Genç silahşör, kanlı çizme izleri ve hayvanların pençeleriyle parçalanmış asillerle karşılaşınca, bu korkunç kıyımın sürekli şekil değiştiren büyücünün marifeti olduğunu anlar. Olaylara tanık olan hayatta tek kişi kalmıştır. Billy Streeter adındaki bu cesur çocuk korku içinde yaşamaktadır. Roland çocuğu korkularından arındırmaya çalışır. Geceleri uyumadan önce ona, annesinin kendisine okuduğu “Anahtar Deliğinden Esen Rüzgâr“ öyküsünü anlatır. Ve ona şunu söyler: “Bunun gibi öyküler bizlerle birlikte yaşar.“

Kara Kule serisi hayranları roman içinde roman olan bu öyküde Roland ve ka-tet’inin kentten ayrılıp Calla Bryn Sturgis sınırlarına ulaşana dek aradan geçen zaman içinde başlarına gelenlere ve Orta Dünya’nın son silahşörü Roland Deschain’in gençlik ve yaşlılık yıllarına tanıklık edecekler.

YORUM

Stephen King, Anahtar Deliğinden Esen Rüzgâr ile bizi yalnızca Kara Kule’nin tozlu ve tekinsiz yollarında bir gezintiye çıkarmıyor; iç içe geçmiş anlatı katmanlarıyla hikâye anlatıcılığının o kadim, şifalandırıcı büyüsünü yeniden canlandırıyor.

Hikâyemiz, Roland ve ka-tet’inin dondurucu Kara Ayaz’dan korunmak için Gook köyüne sığınmasıyla başlıyor. Dışarıda amansız bir fırtına, içerideyse ateşin etrafında toplanmış bir grup yol arkadaşı... Bu atmosferde Roland’ın geçmişinden bir hikâye anlatmaya başlaması, bizi onun gençlik yıllarına ve henüz efsaneleşmeden önceki hâline götürüyor.

Debaria’da yaşanan Deri-Değişen vakası, genç Roland’ın hem bir silahşor olarak gelişimini hem de duygusal dünyasını görmemizi sağlıyor. Onun da korkuları, tereddütleri ve omuzlarında taşıdığı ağır sorumlulukları var. Ancak anlatının en derin katmanını, Roland’ın annesinden öğrendiği ve küçük Jake’in korkularını dindirmek için ona anlattığı Tim Ross’un masalı oluşturuyor.

Annesinin gözlerini yeniden ışığa kavuşturmak için Sonsuz Orman’ın tehlikeli yollarına düşen Tim’in hikâyesi, ilk bakışta klasik bir fantastik macera gibi görünse de altında çok daha derin bir duygu barındırıyor. Sevdiğimiz insanlar için neleri göze alabileceğimizi, umudun en çaresiz anlarda bile nasıl ayakta kalabildiğini gösteriyor. Bu, çaresizliğin tam ortasında filizlenen bir adanmışlık hikâyesi.

Tim bize gerçek cesaretin hiç korkmamak olmadığını hatırlatıyor. Bacakların titrerken, yolun sonu görünmezken bile yürümeye devam edebilmek... Onu en karanlık yollara sürükleyen şey bir kahraman olma arzusu değil, sevdiği insana duyduğu saf sevgi.

Eserin belki de en büyüleyici yanı, King’in hikâye anlatmaya biçtiği anlam. Tıpkı fırtınalı bir gecede yakılan küçük bir ateş gibi, anlatılan her masal da ruhun soğukluğunu kırabiliyor. Bazen kendi yaralarımızla doğrudan yüzleşemeyiz; onları bir masal kahramanının mücadelesinde izler, kendimize bile fısıldayamadığımız teselliyi başkalarının cümlelerinde buluruz.

Anahtar Deliğinden Esen Rüzgâr, alıştığımız temposu yüksek gerilimlerin aksine daha dingin, masalsı; hüznü umutla harmanlayan özel bir eser. Dışarıda ne kadar büyük bir fırtına koparsa kopsun, bir ateşin etrafında anlatılan birkaç güzel cümle insanın içini ısıtmaya yeter.

Belki de bazı hikâyeler tam olarak bu yüzden anlatılır: Unutmamak, umut etmek ve bütün karanlığa rağmen yola devam edebilmek için.

TUHAF BİNALAR /Uketsu

 ARKA KAPAK

Japonya’da büyük ses getiren ve milyonlarca okuru karanlık bilmecelerinin peşine düşüren Uketsu, bu kez tekinsiz binaların dünyasına dalıyor.

İlk bakışta birbirinden tamamen bağımsız görünen bu yapılar, aslında çok daha büyük ve korkunç bir bilmecenin parçalarıdır. Her duvarın ardında saklanan bir sır, her odada cevapsız kalan bir soru vardır. Bazıları insanları korumak için değil, hapsetmek için inşa edilmiş gibidir. Bazılarıysa içeride yaşanan dehşeti gizlemek için.

Bir gazeteci, bir mimar ve geçmişin gölgesinden kaçamayan insanlar, yolları bu tuhaf binalarda kesiştikçe sıradan görünen mimari detayların ardında kan donduran bir gerçeğin saklı olduğunu fark ederler. Peki bir bina aslında neyi saklayabilir?

DİKKATLE BAKIN.

ÇÜNKÜ HER ŞEY BİRBİRİYLE BAĞLANTILI.

VE BAZI KAPILAR AÇILDIĞINDA, BİR DAHA ASLA KAPANMAZ.

YORUM

Birbirinden farklı görünen 11 bina, birbirinden tuhaf olaylar ve hepsinin arkasında saklanan ortak bir sır... Uketsu bu kez bizi tek bir evin değil, birçok binanın gizemini çözmeye davet ediyor.

Kitapta karşımıza çıkan her binanın kendine özgü bir hikâyesi var. İlk başta birbirinden bağımsız gibi görünen bu olaylar, ilerleyen sayfalarda küçük ayrıntılar ve beklenmedik bağlantılarla bir araya gelmeye başlıyor. Bir odanın konumu, gizli bir geçit ya da anlamsız görünen bir mimari detay, aslında düşündüğümüzden çok daha önemli olabiliyor.

Tuhaf Ev ile karşılaştırdığımda bu kitabın daha kapsamlı ve biraz daha karmaşık bir kurgusu olduğunu söyleyebilirim. Bu kez tek bir gizemin peşinden gitmiyoruz. Farklı olayları takip edip aralarındaki bağlantıyı kendimiz kurmaya çalışıyoruz. Uketsu, ilk kitaptaki fikri bu defa biraz daha ileri taşımış.

Her bölüm aynı etkiyi yaratmıyor, bazı bölümler oldukça hızlı şekilde olayları çözmeye çalışırken bir bölümde sırf bağlantılı olması açısından eklenmiş gibi görünen bölümler vardı. Karakterlerin derinliğinden ziyade gizeme ve olay örgüsüne ağırlık verilmiş. Zaten kitabın amacı da uzun uzun karakterlerin dünyasında dolaştırmak değil, sürekli yeni bir olayın getirdiği soru işaretinin peşinden sürüklemek.

Genel olarak gizem çözmeyi, teoriler üretmeyi ve okurken sürekli acaba diye düşünmeyi seviyorsanız keyif alacağınız bir kitap. 

TUHAF EV / Uketsu

 ARKA KAPAK

Japonya’da milyonlarca okura ulaşan, beyaz perdeye taşınan ve ulusal bir fenomene dönüşen Tuhaf Ev, gizemli doğasıyla okurlara şu soruyu sorduruyor:

EVİM DEDİĞİNİZ YERİ GERÇEKTEN TANIYOR MUSUZ?

Okült ve gizemli konularla ilgilenen yazar, eski bir arkadaşının satın almayı düşündüğü evin planını incelediğinde bir tuhaflık fark eder. Mutfakta akla mantığa sığmayan gizemli bir boşluk, üst katta ise evin tam ortasında yer alan penceresiz bir çocuk odası vardır.

İlk bakışta sadece eğlenceli bir mimari bilmeceden ibaret gibi görünen bu durum, kısa sürede çok daha karanlık ve ürkütücü bir hal alır. Merakı iyice artan yazar, bu tuhaf yapıyı anlamlandırmak için zeki ve sıra dışı bir mimar olan Kurihara Bey’den yardım ister.

İkili, evin mimari garipliklerini inceledikçe geçmişe dair çarpıcı sırları gün yüzüne çıkarırlar.

Evin farklı inşası neyi gizlemeye çalışıyor? Burada yaşayanlara ne oldu?

Ve neden her oda sanki konfor için değil de kontrol için tasarlanmış gibi duruyor?

YORUM

Hikâyemiz, satın alınması düşünülen bir evin mimari planındaki tuhaflıkların fark edilmesiyle başlıyor. İlk başta önemsiz gibi görünen bazı ayrıntılar zamanla insanın aklına türlü türlü sorular getiriyor. Bir evde neden penceresiz bir oda olur? Duvarın arkasındaki boşluk ne işe yarar? Bazı odaların birbiriyle bağlantısı neden bu kadar gariptir? İşte bu soruların peşinden giderken kendimizi oldukça karanlık bir hikâyenin içinde buluyoruz.

Kitapta sadece olayları takip etmiyorsunuz; çizimlere bakıyor, odaları inceliyor, bir yandan da acaba burada ne olmuş olabilir diye kendi kendinize tahminler yürütüyorsunuz. Bu da okumayı daha eğlenceli ve farklı bir hâle getiriyor.

Sayfalar ilerledikçe meselenin yalnızca tuhaf bir ev olmadığını anlıyoruz. İşin içine aile sırları, cinayetler, saplantılar, intikam ve kuşaktan kuşağa aktarılan korkunç bir düzen giriyor. İnsanların kendi inançları ve çıkarları uğruna neler yapabileceğini gördükçe hikâye çok daha rahatsız edici bir hâl alıyor.

Kitapta düşündüren noktalardan biri de geçmişin insanlar üzerindeki etkisi. Aile içinde yaşanan kötülüklerin zamanla normalleşmesi, yanlışların sorgulanmadan devam etmesi ve aynı döngünün yeni nesillere taşınması oldukça çarpıcı. İnsan ister istemez, bir yerde bu döngüyü kırmak mümkünken neden herkes aynı karanlığın içinde kalmaya devam ediyor diye düşünüyor.

Elbette kitaptan çok derin karakter analizleri ya da edebi betimlemeler beklememek gerekiyor. Zaten kitabın amacı da bu değil. Daha çok gizemini koruyan, okuru sürekli tahmin yürütmeye iten ve sayfaları merakla çevirten bir yapısı var. Bu beklentiyle okursanız oldukça keyif alacağınızı düşünüyorum.

Bazen bir evin duvarları insanları dışarıdaki tehlikelerden korumak için değil, içeride yaşanan kötülükleri saklamak için örülür.

SAVCI / Ertan Velimatti Alagöz

 ARKA KAPAK

Türkiye'nin karanlık geçmişinde kaybolmuş bir dosya...

Yıllar önce öldürülen bir gazeteci...

Ve gerçeğin izini tazı gibi sürerken ava dönüşen bir savcı.

Gazeteci Cumhur Işık, faili meçhullerin gölgesinde bir dosyanın peşindeyken hayatını kaybeder. Kızı Ada, babasının ölümüne dair izleri takip ederken, devletin en izbe koridorlarından geçmişin en karanlık hesaplarına uzanan bir labirentin içine çekilir. Onu korumaya çalışan genç savcı Şan Çevik, kısa sürede sadece bir soruşturmanın değil, kendi soyuna uzanan bir mirasın da tam merkezinde bulur kendini.

Bir yanda "Avcı" adıyla efsaneye dönüşmüş, ölümü bile şüpheli Uras Danişmend; diğer yanda su altında kalmış köylerin, kaybolmuş hayatların ve yıllardır saklanan sırların oluşturduğu dev bir gölge...

Gerçekle yalanın, adaletle intikamın birbirine karıştığı bu hikâyede herkesin gizlediği bir suç, herkesin taşıdığı bir yara var.

Ertan Velimatti Alagöz, Savcı'da Türkiye'nin yakın tarihine korkusuzca bakan, temposu yüksek, parçaları yavaş yavaş yerine oturan güçlü bir gerilim sunuyor. Her sayfada karanlık biraz daha büyüyor..

YORUM

Peki, adalet ararken kendimizi intikamın içinde bulursak?

Ertan Velimatti Alagöz’ün Savcı romanı, faili meçhul cinayetlerin gölgesinde şekillenen, geçmişin sırlarını bugünün hesaplaşmalarıyla buluşturan bir polisiye gerilim. Gazeteci Cumhur Işık’ın öldürülmesiyle kızı Ada, babasının katilini bulmak için yola çıkıyor. Ancak karşısına çıkan gerçekler, onu yalnızca bir cinayetin değil, geçmişten bugüne uzanan karanlık ilişkilerin de içine çekiyor. Bir yanda gerçeğin peşinden giden Ada, diğer yanda kendi hesaplaşmalarıyla uğraşan savcı Şan Çevik…

Herkesin sakladığı bir şeyler, çözülmeyi bekleyen sırlar var.

Kitap ilerledikçe ister istemez şunu düşünüyorsunuz, gerçekten adaletin peşinde miyiz, yoksa canımız yandığında tek istediğimiz hesap sormak mı oluyor? Bazen insan, uğradığı haksızlığın karşılığını almak isterken neyin doğru, neyin yanlış olduğunu unutabiliyor. Geçmişte yaşananlar bugünü şekillendirirken gerçeklerin ortaya çıkması da her zaman her şeyi yoluna koymuyor.

Romanın merak duygusunu canlı tutan yönlerinden biri, olayların ve karakterlerin birbirine bağlanma biçimi. Tek bir cinayetin ardında ne kadar çok hikâye, sır ve hesaplaşma saklanabileceğini gördükçe olayların nereye varacağını daha fazla merak ediyorsunuz.

Kitabın diğer dikkat çekici yanı farklı kültürlere, geçmişten gelen efsanelere ve tarihsel anlatılara uzanan araştırmaların kurguya dâhil edilmesi. Bu unsurlar, hikâyeyi yalnızca bir suçun çözülmesinden ibaret olmaktan çıkarıp kültürel ve tarihsel bir keşfe de dönüştürüyor. Yazarın bu ayrıntıları olay örgüsüyle bir araya getirmesi, anlatıya ayrı bir zenginlik katarken merakınızı da kitabın sayfalarının ötesine taşıyor. Bazen bir polisiye okurken kendinizi yalnızca katilin kim olduğunu düşünürken değil, anlatının arka planındaki efsaneleri ve farklı inanışları araştırmak isterken de bulabiliyorsunuz.

Savcı, gizemli olayları adalet, vicdan ve intikam gibi sorgulamalarla bir araya getirirken geçmişin bugünden o kadar da uzak olmadığını hatırlatıyor. Çünkü bazen adaletin peşinden giderken intikamın içinde kaybolmak, insanın başına gelebilecek en büyük çıkmazlardan biri. Geçmişin hesabı kapanırken geriye ne kalır, peki?

Sizce adalet yerini bulmadığında intikam haklı görülebilir mi?

SİYAH FULARLI KIZ / Volkan Uğraç

 ARKA KAPAK

“Beni sen öldürdün Gökhan!”

On beş yıl önce bir havuzun dibinde yankılanan bu çığlık, Gökhan’ın boynuna siyah bir fular gibi dolanmıştı. Kaçtığı her şehir, sığındığı amansız sessizlik bir koridorda son buldu; Beşgen’in kapıları aralanmak üzereydi.Genç adamın kendi yarattığı labirentten çıkış bileti vicdanın, umudun ve güvenin sert rüzgârları altında vereceği hesapta gizliydi.Rutubetli bir pansiyon odasından mavi kelebeklerin uçuştuğu sonsuz ışık tarlalarına uzanan bu yolculukta, siyahın beyaza dönmesi için kaç sınavdan geçilmesi gerekiyordu?

Kurtuluş ancak hatalarımızın kefaretini ödemeyi göze alıp ruhsal bir dönüşüm geçirdiğimizde mümkündür.Siyah Fularlı Kız; sizi vicdanınızın en kuytu köşelerine, ruhunuzun arınacağı durağa davet ediyor.

ALINTI

"..umut renksiz bir ip gibidir, görünmez ancak bir şeyleri tutmaya devam eder."

"Gerçek hayat keskindi. Gerçekleri anlatmak hem mutlu eden hem de acı veren bir günlük sayfasını okumaktan ibaretti. "

"Acıyı reddetmiyorum. Onu taşıyorum. Çünkü insan olmak, hatan olmasa bile bedel ödemeyi göze almaktır. Benim inancım bu ."

YORUM

Bazı geçmişler vardır, insan ne kadar uzağa giderse gitsin peşinden gelir. 

Şehir değiştirirsin, hayatını değiştirirsin, hatta kendini bile değiştirirsin ama bazı şeyler vardır ki insanın yakasını bırakmaz. Gökhan’ın hayatını ise yıllar önce yaşanan bir olay değiştiriyor. Aradan geçen zaman, olanları unutmaya yetmiyor. 

Karşısına çıkan gizemli bir kız ve duyduğu o sarsıcı cümle, onu yıllardır susturduğu şeylerle yeniden yüzleşmeye zorlayana kadar.

Gökhan’ın çıktığı yolculuk, kısa sürede sıradan bir gizem arayışından çıkıyor. Rutubetli bir pansiyon odasından mavi kelebeklerin, tuhaf karşılaşmaların ve gerçeklikle hayalin birbirine karıştığı bambaşka bir dünyaya uzanan hikâye, fantastik tarafını da burada göstermeye başlıyor. Gökhan bir yandan yaşananların sırrını çözmeye çalışırken, bir yandan da kendi seçimlerinin sonuçlarıyla karşı karşıya kalıyor.

Benim için kitabın asıl meselesi gizemin kendisinden ziyade, vicdan, pişmanlık, suçluluk ve affedilme isteği hikâyenin merkezinde duruyor. Çünkü insan yaşadığı şeyden değil, içinde susturamadığı sesten yoruluyor. Gökhan’ın taşıdığı yük de biraz böyle.

Kitabın sevdiğim taraflarından biride hataları tamamen silip atmak yerine onlarla yüzleşmenin ne anlama geldiğini sorgulaması oldu. Çünkü bazı yaralar kapanmıyor; insan sadece zamanla onlara nasıl dokunacağını öğreniyor.

Siyah Fularlı Kız, gizemli ve fantastik dünyasının altında aslında insanın kendisiyle hesaplaşmasını anlatan bir hikâye. Ve kitap bittiğinde geriye tek bir soru bırakıyor:

Kaçtığın şey gerçekten geçmişin mi, yoksa geçmişte bıraktığın kendin mi?

DUMA ADASI - Stephen King

 ARKA KAPAK

Boş sayfa üzerinde tek bir çizgi: Belki etkileyici bir günbatımı, belki de siyahlığın akabileceği bir yarık… Edgar korkunç bir şantiye kazasında sağ kolunu kaybeder, üstelik hafızası ve düşünme yetisi de zarar görmüştür. Geride yalnızca öfke kalır ve Edgar, zorlu bir iyileşme sürecine girer. İyi giden evliliği de aniden sona erince bu nekahet dönemi korkunç bir karabasana dönüşür. Edgar artık kazadan sağ kurtulduğuna sevinemeyecek duruma gelmiştir. “Coğrafi bir değişiklik” yapıp ona çok uzaklara gitmesini öneren psikiyatrı, neyin onu mutlu ettiğini sorduğunda Edgar’ın cevabı “resim yapmak” olmuştur. Bunun üzerine Edgar, Florida sahilinde el değmemiş olağanüstü bir yer olan Duma Adası’nda ev kiralar. Meksika Körfezi’ ndeki muhteşem günbatımı ona resim yapması için ilham verir. Edgar burada münzevi yaşamın duvarlarını yıkar ve dostlar edinmeye başlar. Kendi yaralarından söz etmekten çekinen ve onunla aynı hamurdan yoğrulmuş Wireman ile kökleri Duma Adası’nın derinliklerine uzanan yaşlı Elizabeth’le tanışır. Edgar’ın patlayan yaratıcılığı hem bir mucize hem de bir silahtır. Bazı resimleri o kadar güçlüdür ki kontrol edilemezler. Elizabeth’in geçmişinden sayfalar açılıp çocukluğundaki hayaletler belirince onarılmaz yıkımlar da başlamış olur. Stephen King’ten yaratıcılığın tehlikeleri ve hafızanın gizemleri üzerine büyüleyici ve ürkütücü bir roman.

YORUM

Bazı kayıplar insanı sadece yaralamaz, onu baştan yaratır. Stephen King’in Duma Adası bunun en güzel örneklerinden biri. King deyince gerilimi ve korkuyu unutmamak lazım elbette; ama Duma’nın asıl korkutuculuğu karşımıza çıkan doğaüstü kötülükten çok, insanın kendi geçmişinden ne kadar uzağa kaçarsa kaçsın onu yanında taşıması.

Edgar Freemantle korkunç bir kazadan sonra yalnızca kolunu değil, hayatının büyük bir kısmını da kaybediyor. Evliliği bitiyor, öfkesi kontrolden çıkıyor, kelimeler bile eskisi gibi gelmiyor. Kendisine yeni bir hayat kurabilmek için Florida’daki Duma Adası’na yerleşiyor. Başlangıçta ada onun için bir kaçış noktası: deniz, güneş, sessizlik ve en önemlisi resim...

Edgar resim yapmaya başladığında aslında sadece tuvale bir şeyler çizmiyor; içinde biriktirdiği öfkeyi, acıyı ve söyleyemediklerini dışarı çıkarıyor. Resim onun için bir iyileşme yolu oluyor. Ta ki çizdikleri gerçek dünyaya dokunmaya başlayana kadar.

King'in burada yaptığı şey oldukça güzel: Sanatı hem bir iyileşme yolu hem de bir tehdit haline getiriyor. 

Edgar kendisini yeniden yaratmaya çalışırken, geçmişten gelen karanlık bir güç onun yarattıklarının içine sızıyor.  İnsanı iyileştiren şey, bir noktadan sonra onu yaralayan şeye dönüşebilir mi?

Duma Adası'nda geçmiş hiçbir zaman gerçekten geçmişte kalmıyor. İnsan nereye giderse gitsin bazı şeyleri yanında götürüyor. Bir evden çıkabiliyorsun ama yaşadıklarından çıkamıyorsun. Yeni bir hayat kurabiliyorsun ama eski acılarını geride bırakmak o kadar kolay olmuyor.

Elizabeth Eastlake'in hikâyesi de Edgar'ın yaşadıklarının geçmişteki yankısı gibi. Travma, hafıza ve sanat üzerinden birbirlerine bağlanan bu hikâyeler, romanın asıl sorusunu gündeme getiriyor, geçmiş gerçekten geride kalıyor mu, yoksa biz onu hatırlamasak bile bizimle yaşamaya devam mı ediyor?

Bir de Wireman var tabii. Kitapta sevdiğim karakterlerden biri oldu. Edgar'ın hayatına girip her şeyi sihirli bir şekilde düzeltmiyor; çünkü onun da yaraları, kayıpları ve geçmişi var. Belki de bu yüzden aralarındaki dostluk bu kadar gerçek geliyor. Birbirlerini kurtarmaktan çok, birbirlerinin hayatta kalmasına yardım ediyorlar.

Kitabın temposunun yer yer ağırlaştığı ve King'in bazı bölümlerde hikâyeyi gereğinden fazla uzattığı hissi olabilir ama buna rağmen Duma Adası'nın atmosferi uzun süre aklınızı kurcalıyor. Güneş, deniz, sessizlik... Ve bütün bu güzelliğin altında sürekli bir şeylerin yanlış gittiğini hissettiren o huzursuzluk.

Kitabı bitirdiğimde bende korkudan çok  hüzün doluydu. Edgar'ın hikâyesi aslında hepimizin bildiği bir yerden geçiyor. Bazı kayıplardan sonra eski hayatımıza geri dönemiyoruz. Artık aynı insan olmuyoruz. 

Eski halimize dönmek değil, elimizde kalanlarla kendimizi yeniden yaratabilmek. Duma Adası bana göre tam olarak bunun hikâyesi.

Korkunun, kaybın, sanatın, dostluğun ve geçmişin içinden geçerek yeniden hayata tutunmanın...

KAHVE SOĞUMADAN ÖNCE / Toshikazu Kawaguchi

 ARKA KAPAK

Zamanda yolculuk edebilseydiniz neyi değiştirirdiniz?

Kimi son bir kez görmek isterdiniz?

Tokyo’nun ara sokaklarından birinde, ziyaretçilerine özenle demlenen kahvelerini sunan yüz yıllık bir kafe bulunur. Yılın en sıcak gününde bile serin kalmayı başaran, yalnızca dikkatli gözlerin seçebileceği, bodrum katındaki küçük bir kafe... Öyle küçük ki üç masa ve altı sandalye ile mekân baştan başa doluyor. Duvarda ise her biri ayrı bir zamanı gösteren üç saat asılı. Etrafınıza bakındığınızda en hafif tabirle “sıradan” olarak niteleyeceğiniz bu yerin kolaylıkla tahmin edilemeyecek bir hizmeti daha var: Zamanda yolculuk.

Ancak bu, o kadar da kolay değil. Öncelikle belli bir sandalyeye oturmanız gerekiyor ki o, günde sadece bir kez masadan uzaklaşıp kısa süre sonra geri dönen bir hayalete rezerve edilmiş durumda. Eğer oturmayı başarırsanız süreniz dolana kadar sandalyeden kalkamaz, kafeyi terk edemezsiniz. Bir kez daha görmeyi ümit ettiğiniz kişinin daha önce bu kafeyi ziyaret etmiş olması gerekliliği ve geçmiş ya da geleceği asla değiştiremeyeceğiniz gerçeği de cabası... Ama hepsinden önemlisi, kahve soğumadan önce geri dönmek zorunda oluşunuz.

Ne geçmişe ne de bugüne ait olan bir hayalete dönüşmek istemiyorsanız duvardaki antika saatlerin sesine kulak verin: “Tik-tak, tik-tak, kahve birazdan soğuyacak!”

YORUM

Geçmişe dönüp değiştirebileceğiniz tek bir anınız olsaydı, neyi değiştirirdiniz? Söyleyemediğiniz bir cümleyi mi söylerdiniz, vedalaşamadığınız biriyle son kez konuşmayı mı isterdiniz, yoksa sadece bir kez daha yan yana oturmakla yetinir miydiniz?

Toshikazu Kawaguchi’nin Kahve Soğumadan Önce kitabı, tam da bu ihtimalin etrafında şekilleniyor. Tokyo’da küçük bir kafede, belirli kurallara uyulduğu takdirde geçmişe gidip biriyle yeniden konuşmanın mümkün olduğu söyleniyor. Ancak geçmişi değiştirmek mümkün değil. Ne olmuşsa olmuş ve ne söylerseniz söyleyin, bugün aynı kalacak. Üstelik geçmişte fazla uzun kalırsanız kahveniz soğuyor ve geri dönmeniz gerekiyor.

Kitapta birbirinden farklı insanların bu sandalyeye oturup geçmişleriyle yüzleşmelerini okuyoruz. Söylenmemiş sözler, yarım kalmış ilişkiler, kaçırılmış fırsatlar ve zamanında verilememiş cevaplar… Aslında hepsinin ortak noktası geçmişi değiştirmekten çok, geçmişte bıraktıkları bir duyguyla hesaplaşmak. Bu yüzden kitap zaman yolculuğundan çok, pişmanlıklar ve vedalar üzerine bir hikâyeye dönüşüyor.

En sevdiğim tarafı ise geçmişi değiştirme gibi büyük bir fırsat sunmasına rağmen kitabın bize keşkelerin peşinden gitmeyi değil, elimizdeki zamanı fark etmeyi hatırlatması. Çünkü bazen geçmişte söyleyemediğimiz bir cümleyi bugün söyleme şansımız hâlâ vardır. Bazen de değiştiremeyeceğimiz şeyleri kabul etmek, onlarla yaşamayı öğrenmenin tek yoludur.

Kahve Soğumadan Önce çok büyük olayların değil, küçük anların kitabı. Bir kahve, bir masa, birkaç dakika ve söylenmek istenen birkaç cümle… Ama bazı vedalar için insanın yıllarca beklediği o birkaç dakika, koca bir ömre bedel olabiliyor.

 Ve belki de asıl mesele zamanda geriye gitmek değil, kahve henüz soğumamışken söylememiz gerekenleri söyleyebilmek.

KARILAR KOĞUŞU / Kemal Tahir

 ARKA KAPAK

Kemal Tahir, ölümünden sonra yayımlanan romanı Karılar Koğuşu'nda Malatya Cezaevi deneyimlerini, İkinci Dünya Savaşı yıllarının Türkiyesini anlatmak için kullanır. Türkiye, İkinci Dünya Savaşı'na katılacak mı? Katılacaksa Almanların yanında mı müttefiklerin yanında mı yer alacak? Savaşın belirsizliği, insanları daha büyük bir sefalete sürüklerken Murat, mahkumların seslendikleri biçimiyle İstanbullu, hapis hayatının zorlukları içinde, giderek bayağılaşan, bayağılaştıkça her şeyi yapabilen insanların yaşamına tanık olur. Bu tanıklık, "kötü yola" düşmüş kadınların, cezaevine gelmesiyle yeni bir biçim kazanır. "Ahlak ve namus kavramları, para ve güç karşısında elden ele gezer bir haldeyken tutuklu olmakla özgür olmak arasındaki fark nedir?" diye sorar kendi kendine Murat. İdama mahkum edilen Hanım, Malatya Genelevi'nden gelen Tözey, Gardiyan Şefika ve küçük mahkum Aduş... Her birinin birbirinden farklı hikayesi, Murat'ın sorgulamalarıyla birlikte, okura, Anadolu kadınının hapisanede de bitmeyen çilesini anlatıyor.

YORUM

Adından ve konusundan yola çıkınca insanın aklına yalnızca bir hapishane romanı geliyor. Fakat sayfalar ilerledikçe anlıyorsunuz ki Kemal Tahir’in derdi, dört duvar arasındaki kadınları anlatmaktan çok daha büyük.

II. Dünya Savaşı yıllarında Malatya Cezaevi’nin kadınlar koğuşunda geçen roman; farklı suçlardan hapse düşmüş kadınların hayatlarını, birbirleriyle ilişkilerini ve koğuşun kendi içindeki düzenini anlatıyor. Ama asıl mesele hiçbir zaman sadece hapishane değil. Kemal Tahir, bu kadınların ne yaptığından çok, onları o noktaya getiren hayatlara bakıyor.

Yoksulluk, çaresizlik, sevgisizlik, toplum baskısı ve özellikle kadınların üzerine yüklenen namus ve ahlak anlayışı romanın temelinde yer alıyor. Karakterleri ne tamamen suçsuz gösteriyor ne de yalnızca suçlu oldukları için bir kenara bırakıyor. 

Çünkü bazen bir insanın yaptığı şeyi anlamak için, önce nasıl bir hayat yaşadığını bilmek gerekiyor.

Özellikle kadın karakterler üzerinden anlatılan dünya, romanın en sert taraflarından biri. Kadınların hayatlarının ne kadarının kendi seçimleri, ne kadarının toplumun onlar için çizdiği sınırlar olduğunu sorguluyorsunuz. Namus denilen şeyin kimin omuzlarına daha ağır yüklendiğini, kadınların yaptıkları en küçük tercihin bile nasıl ahlaki bir yargıya dönüşebildiğini görüyorsunuz. Erkekler için sıradan görülebilen davranışların kadınlar söz konusu olduğunda bir anda ahlak meselesine dönüşmesi de romanın dikkat çektiği çelişkilerden biri.

Kemal Tahir’in dili ise bütün bunları daha da gerçek kılıyor. Özellikle diyaloglarda karakterlerin kim olduğunu, nasıl bir dünyadan geldiklerini hissediyorsunuz. Süslü cümlelerden çok hayatın içinden gelen, yer yer sert, yer yer mizahi ama hep canlı bir anlatım var. Sanki romanı okumuyor da koğuşun bir köşesinde oturup insanların birbirleriyle konuşmalarını dinliyormuşsunuz gibi.

Bir insanı yargılamak için ne yaptığını bilmek yeterli olabilir; ama onu anlamak için hikâyesini de bilmek gerekir.

Kemal Tahir’in koğuşuna giriyorsunuz; kadınların hikâyelerini okuyacağınızı düşünüyorsunuz. Çıkarken ise elinizde, aslında kendinize sorduğunuz sorular kalıyor. Bence bazı kitapların asıl başarısı da tam olarak burada başlıyor.

BÜYÜCÜ ve CAM KÜRE / Stephen King

 ARKA KAPAK

Stephen King okurlarının özlemi sona erdi. Kara Kule serisinin dördüncü kitabı sizleri heyecanın doruklarına taşıyacak.

Ölümün pençesinden kıl payı kurtulan son şövalye Roland ve dostları bir boyuttan başka bir boyuta geçerek. Ve Roland onlara çok eskiden Susan Delgado adında güzel ve gizemli bir kadınla yaşadığı aşkı ve başından geçen maceraları anlatmaya başlar.

YORUM

Bazı yolculuklar insanı bir yere götürür, bazılarıysa insanın geçmişine.

Roland ve silahşörleri, Kara Kule’ye ulaşmak için yollarına devam ederken kendilerini Kansas’ın garip ve tehlikeli bir versiyonunda buluyorlar. Burada karşılaştıkları olaylar onları yeni bir mücadelenin içine sürüklerken, Roland’ın geçmişi de yavaş yavaş gün yüzüne çıkıyor. Hikâyenin önemli bir bölümünde genç Roland’ın Gilead’daki günlerine dönüyor, onun Susan Delgado ile yaşadığı aşkı, yaşadığı kayıpları ve onu bugünkü Roland’a dönüştüren olayları öğreniyoruz. Böylece Kule’ye doğru ilerleyen maceranın yanında, Roland’ın geçmişte verdiği kararların ve ödediği bedellerin hikâyesini de okumaya başlıyoruz.

Susan ve Roland’ın hikâyesi, kitabın en güçlü taraflarından biri. Birbirini seven iki insanın, içinde bulundukları acımasız düzen yüzünden kolay bir mutluluğa ulaşamaması, romanın fantastik dünyasını bir anda çok daha tanıdık ve insani bir hâle getiriyor. Roland’ın Kule’ye ulaşma arzusu ile Susan’a duyduğu aşk arasında kalması, onun karakterini anlamamız açısından da büyük önem taşıyor. Çünkü bugüne kadar sert, mesafeli ve duygularını göstermeyen bir silahşör olarak tanıdığımız Roland’ın aslında nasıl bu hâle geldiğini ilk kez bu kadar yakından görüyoruz. Karşımızda artık yalnızca görevine bağlı bir silahşör değil; seven, korkan, hata yapan ve kaybeden genç bir Roland var.

Kitaba adını veren cam küre ise bu trajedinin üzerine çöken karanlığı daha da yoğunlaştırarak hikâyenin mistik gerilimini yükseltiyor. Maerlyn’in büyülü küresi yalnızca güçlü ve tehlikeli bir nesne değil; Roland’ın korkularını, arzularını ve bastırdığı zaaflarını önüne seren bir ayna gibi. King burada kötülüğü sadece dışarıdan gelen bir tehdit olarak anlatmıyor; insanın kendi zayıflıkları üzerinden içine sızan ve onu yavaş yavaş ele geçiren bir güç olarak karşımıza çıkarıyor. Kürenin ve Mejis’te yaşananların gölgesinde Roland’ın Kule’ye olan bağlılığının ardındaki gerçek nedenleri de daha iyi anlamaya başlıyoruz. Bu bağlılık artık yalnızca bir görev değil; geçmişte veremediği cevapların, ödeyemediği borçların ve telafi edemediği kayıpların da bir sonucu.

Büyücü ve Cam Küre, bir karakteri anlamanın bazen onun yaptıklarından çok, kaybettiklerine bakmakla mümkün olduğunu gösteren bir roman. King, Kara Kule yolculuğunu geçmişin kaçınılmaz gölgeleriyle buluştururken Roland’ın hikâyesini de daha trajik ve daha insani bir hâle getiriyor. Çünkü Roland Kule’ye yaklaştıkça yalnızca geleceğe doğru ilerlemiyor; her adımında biraz daha kendi geçmişine, gençliğine ve geride bıraktığı yaralara dönüyor.

Ve belki de Roland’ın trajedisi budur: Kule’ye ulaşmak için çıktığı yol, onu hayallerine götürdüğü kadar, kaybettiklerinin de peşinden sürüklüyor.

GÖKTEKİ ÇAKIL TAŞI / Isaac Asimov

 ARKA KAPAK

950’li yılların başında, daha sonra en şöhretli serileri Vakıf ve Robot’a öncülük edecek Gelecek Tarihi öykülerini yazdıktan hemen sonra Isaac Asimov ilk romanlarını kaleme aldı. Artık hem okurlara hem de yayıncılık dünyasına kendini kabul ettirmiş büyük ustanın neredeyse tüm külliyatına egemen olan Galaktik İmparatorluk evreninin ilk uzun kurguları da böylece ortaya çıktı. Nükleer felaketin Dünya’yı yerle bir etmesinden binlerce yıl sonrasını anlatan Galaktik İmparatorluk Serisi insanlığın, galaktik medeniyet ve ilk Galaktik İmparatorluk’un doğuşuna uzanan yolculuğunun başlangıcı.

1949 yılında Joseph Schwartz, emekli, mutlu bir terziydi. Sonra bir anda kendini bambaşka bir zamanda buldu. Artık ilk Galaktik İmpartorluk’un en şaşaalı döneminde, Dünya’da çaresiz bir yabancıydı. Üstelik Dünya, galaksinin varoşu olarak görülüyordu, gökyüzünde bir çakıl taşıydı ve İmparatorluk’un 200 milyon gezegeni tarafından nefret edilen bir yerdi. Çünkü hiç kimse Dünya’nın, insanlığın doğduğu yer olduğuna inanmak istemiyordu. Joseph Schwartz, topraklarının çoğunun radyoaktiviteyle mahvolduğu, altmış yaşını aşan herkesin ötanazi yapmaya zorlandığı bu yoksul Dünya’da fena bir maceraya atılacaktı.

Bir de şu sorun vardı tabii: Joseph Schwartz altmış iki yaşındaydı

YORUM

Bazı romanlar geleceği anlatır; bazıları ise geleceğin içinden bugüne bakar. Gökteki Çakıl Taşı ikinci türden.

Hikâye, Joseph Schwartz’ın bir deney sonucunda binlerce yıl ileriye gitmesiyle başlıyor. Gözlerini açtığında artık bildiği dünya yok. İnsanlık çoktan uzaya açılmış, Galaktik İmparatorluk kurulmuş ve Dünya, bu büyük düzenin içinde geri kalmış, değersiz görülen bir gezegene dönüşmüş. Schwartz ise ne olduğunu bile anlamadan kendini bu yabancı dünyanın içinde buluyor. Başta yalnızca yeni hayatına ayak uydurmaya çalışırken, zamanla Dünya’nın geleceğini ilgilendiren büyük bir çatışmanın ortasında kalıyor.

Ama Asimov’un anlattığı şey aslında sadece bir zaman yolculuğu değil. Schwartz’ın geçmişten geleceğe savrulması üzerinden, insanlığın ne kadar değiştiğini ve ne kadarının aynı kaldığını sorguluyor. Bir zamanlar insanların yaşadığı, hayat kurduğu Dünya’nın binlerce yıl sonra küçümsenen bir gezegen hâline gelmesi oldukça düşündürücü. Çünkü bugün biz de geçmişte yaşayan insanlara bakıp kendimizi onlardan daha gelişmiş görüyoruz. Peki binlerce yıl sonra insanlar bize bakıp aynı şeyi düşünmeyecek mi?

Kitap ilerledikçe teknoloji ve bilimin ne kadar gelişmiş olursa olsun, insanın bazı özelliklerinin kolay kolay değişmediğini görüyoruz. Korku, güç isteği, önyargı, çıkar çatışmaları ve kendinden farklı olanı küçümseme hâlâ var. Asimov burada bize aslında çok basit ama önemli bir şey söylüyor: Teknolojinin gelişmesi, insanın da aynı ölçüde geliştiği anlamına gelmiyor. Yıldızlara ulaşabiliriz ama bu, birbirimize karşı daha iyi insanlar olduğumuz anlamına gelmeyebilir.

Gökteki Çakıl Taşı, geçmişten geleceğe savrulan bir adamın hikâyesi gibi başlasa da, sonunda insanlığın kendisiyle ilgili bir hikâyeye dönüşüyor. Asimov bize geleceğin nasıl olacağını kesin olarak söylemiyor; daha çok, geleceğe giderken yanımızda ne götüreceğimizi düşündürüyor.

Çünkü zaman değişiyor, dünya değişiyor, teknoloji değişiyor… Ama insan değişmediğinde, binlerce yıl sonra bile aynı sorunların başka bir biçimiyle karşılaşmak mümkün.

LEZİZ KADAVRALAR- Agustina Bazterrica

 ARKA KAPAK

Her şey birdenbire oldu. Önce hayvanlara ölümcül bir virüs bulaştı. Etinden faydalanılan hayvanlar artık uzak durulması hatta yok edilmesi gereken canlılara dönüştü. Sonra besin zincirindeki hayvanların yerini insanlar aldı ve yamyamlık meşrulaştı. İnsan, artık fabrikalarda üretilen, mezbahalarda kesilen, işlemden geçerek tabakta sunulan bir besin haline geldi. Şimdi soru şu: Birbirimizi yiyecek miyiz?

Bir süre önce çocuğunu kaybeden, eşinden ayrılan, yaşlı babasının hastalığıyla uğraşan Marcos Tejo, bir et işleme tesisinde çalışmaktadır. Bir gün ikram edilen bir “dişi” sayesinde Marcos’un hayatında yeni bir sayfa açılır. Herkesin birbirini yediği kanlı bir hayat ile geçmişteki insani duyguların hatırlandığı canlı bir hayat arasında kalır Marcos. Peki böylesine korkunç bir dünyada insaniyetten bahsetmek ne kadar mümkündür?

Arjantinli yazar Agustina Bazterrica, Leziz Kadavralar’da acımasız olduğu kadar dokunaklı bir distopyaya imza atıyor.

YORUM

Agustina Bazterrica, insanları hayvanların yerine koyarak aslında alıştığımız düzeni tersine çeviriyor ve çok rahatsız edici bir ayna tutuyor: Bir canlıyı tüketilebilir hâle getiren şey nedir? 

Romanda insanların doğduğu andan itibaren sınıflandırılması, yetiştirilmesi, kesilmesi ve birer ürün olarak görülmesi; insanın önce kimliğinden, sonra haklarından ve en sonunda da insanlığından soyutlanmasını gözler önüne seriyor. Üstelik bütün bunlar büyük bir vahşet gösterisi şeklinde değil, son derece sıradan ve sistematik bir düzen içerisinde gerçekleşiyor. Romanın en ürkütücü tarafı da burada; insanların birbirini öldürmesi değil, öldürmenin gündelik hayatın sıradan bir parçasına dönüşmesi.

Romanın bir diğer çarpıcı yönü ise bu düzenin toplum tarafından zamanla benimsenmesi. İlk başta korkunç ve kabul edilemez görünen bir şey, tekrarlandıkça sorgulanmamaya ve hayatın doğal bir parçası olarak görülmeye başlanıyor. Bazterrica, böylece insanın alışma kapasitesini oldukça sert bir biçimde sorguluyor. 

İnsanlar yalnızca fiziksel olarak yok edilmiyor; isimleri, geçmişleri ve bireysellikleri de ellerinden alınıyor. Onları birer insan olarak görmek yerine yalnızca taşıdıkları özellikler ve sağlayabilecekleri fayda üzerinden değerlendirmek, romanın en sarsıcı noktalarından biri. Çünkü bir insanı yok etmenin ilk adımı, onu gözümüzde bir birey olmaktan çıkarmak olabilir.

Marcos’un hikâyesi ise bu sistemin içerisinde insan kalmanın ne kadar zor olduğunu gösteriyor. O, yaşadığı dünyaya tamamen yabancı değil; aksine onun işleyişini bilen ve bundan faydalanan birinin konumunda. Bu nedenle karakterin yaşadığı iç çatışma, romanı yalnızca bir distopya olmaktan çıkarıyor. Marcos üzerinden vicdan, suçluluk, yalnızlık, yas ve bastırılmış duygular da hikâyenin içine giriyor. Onun sistemle ilişkisi bize bazen bir düzene karşı çıkmanın yalnızca yanlış olduğunu bilmekle mümkün olmadığını hatırlatıyor.

 İnsan, yanlış olduğunu bildiği bir düzenin parçası olmaya yine de devam edebilir.

Leziz Kadavralar sadece insan eti üzerinden kurulan sarsıcı bir distopya değil; tüketim, iktidar, beden, ahlak ve alışkanlıklarımız üzerine kurulmuş karanlık bir deney. Kitap bittiğinde asıl rahatsız eden şey, romandaki dünyanın ne kadar uzak olduğu değil; bazı yönleriyle ne kadar tanıdık olduğunun farkına varmak.

HYUNAM-DONG KİTABEVİ- Hwang Bo-reum

 ARKA KAPAK

Youngju her şeyi doğru yapmıştır; üniversiteye gitmiş, düzgün bir adamla evlenmiş, saygın bir işe girmiştir. Sonra bir anda her şey altüst olur. Tükenmişlik hissiyle eski hayatını terk eder, zirvedeki kariyerini bırakır, kocasından boşanır ve hayalinin peşinden gider. Bir kitapçı dükkânı açar...

Youngju ve müşterileri, Seul’ün şirin bir mahallesinde kitapların arasına sığınırlar. Yalnız bir baristadan evli ama mutsuz bir ev hanımına ve Youngju’da özel bir şeyler olduğunu gören yazara kadar hepsinin geçmişinde hayal kırıklıkları vardır. Hyunam-Dong Kitabevi zamanla onların, hayatı nasıl yaşamaları gerektiğini öğrendiği yer haline gelir.

YORUM

Hyunam-Dong Kitabevi, bir kitabevinin etrafında gelişen sakin bir hikâyeden çok, insanın kendisine yabancılaştığı bir hayatın içinden çıkıp yeniden kendini bulma çabasını anlatıyor. Hwang Bo-reum, Yeongju’nun işini, evliliğini ve toplumun ona biçtiği başarılı hayatı geride bırakıp küçük bir kitabevi açmasını anlatırken aslında hepimizin zaman zaman kendimize sorduğu o sorunun peşine düşüyor: İyi bir hayat gerçekten nasıl yaşanır?

Yeongju’nun hikâyesinde büyük kırılmalar ya da dramatik olaylardan yanı sıra, küçük fark edişler, gündelik sohbetler ve hayatın içindeki sessiz anlar var. Kitap da tam olarak bu ritimle ilerliyor; bizi sürekli daha hızlı olmaya zorlayan hayatın karşısında biraz yavaşlamaya, nefes almaya ve kendi hayatımıza dışarıdan bakmaya davet ediyor.

Kitabevinde yolları kesişen insanların her biri farklı bir hayat mücadelesini temsil ederken ortak noktaları, kendilerinden beklenen hayat ile gerçekten istedikleri hayat arasındaki mesafe oluyor. Roman özellikle başarıyı, çalışma hayatını ve sürekli daha fazlasını isteme hâlini sorguluyor. İyi bir iş, düzenli bir hayat, para ya da toplumun onayladığı bir başarı gerçekten mutlu olmaya yetiyor mu? 

Kitap bu sorulara kesin cevaplar vermek yerine, karakterlerin hayatları üzerinden bizi kendi cevaplarımızı düşünmeye yönlendiriyor. Kitabevi ise yalnızca kitapların satıldığı bir yer olmaktan çıkıp insanların kendilerini dinleyebildikleri, birbirlerini anlayabildikleri ve hayatlarına başka bir pencereden bakabildikleri güvenli bir alana dönüşüyor.

Eserde  sevdiğim noktalardan biri ise değişimin büyük ve gösterişli bir dönüşüm olarak anlatılmaması. Yeongju’nun yeniden kendini bulması, bir anda bütün cevaplara ulaşmasından değil; ne istemediğini fark etmesinden, başkalarının beklentilerinden uzaklaşmasından ve kendi hayatının ölçüsünü kendisinin belirlemeye başlamasından geçiyor.

 Belki de bu yüzden kitap, okuduktan sonra büyük bir hikâyeden çok sessiz bir düşünce bırakıyor insanda: Kendimize ait olmayan bir hayatı başarılı bir şekilde yaşamak mı, yoksa kendi hayatımızı eksikleriyle kabul etmek mi daha önemli?

TEHLİKELİ OYUNLAR / Oğuz Atay

 ARKA KAPAK

Hikmet Benol, toplumdaki yoğun kargaşanın temelinde yatan gerçekliği araştırırken, gerçeklerle içtenlikle ilgilenmenin toplumu yönetenlerce tehlikeli görüldüğünü seziyor ve “oyun oynuyormuş gibi ilgilenme” yolunu seçiyor. Kişinin kendiyle savaşmasını ve yenmesini, kendini dönüştürmesini önemli bir sorun olarak algılamaya çağıran, çarpıcı ve sarsıcı bir roman.

YORUM

Tehlikeli Oyunları, sadece toplumla anlaşamayan, hayata bir türlü ayak uyduramayan bir adamın hikâyesi değil. Daha çok, insanın kendisiyle didişmesini, hayatta kendine bir yer bulmaya çalışırken gittikçe kendi içinde kaybolmasını anlatıyor. 

Hikmet Benol, kendisine biçilen sıradan hayatı kabul etmek istemiyor. Evlenmek, çalışmak, toplumun ona uygun gördüğü gibi yaşamak ona yetmiyor. Ama işin asıl acı tarafı şu: Bu hayata karşı çıktıkça kendine başka bir hayat kuruyor ve zamanla o kurduğu dünyanın içinde sıkışıp kalıyor. Oyunlar da tam burada devreye giriyor. Başta onun için bir kaçış, içinden geçenleri söylemenin bir yolu gibi dururken, zamanla gerçek hayatla oyun arasındaki çizgi ortadan kalkıyor.

Hikmet’i okurken insanın zaman zaman Bu adam neden böyle yapıyor? diyesi geliyor ama sonra dönüp kendine bakıyorsun. Çünkü aslında hepimizin yaptığı küçük oyunlar var. Söylemek isteyip söylemediklerimiz, olduğumuzdan farklı görünmeye çalıştığımız anlar, çevremizin bizden beklediği gibi davrandığımız zamanlar… Hikmet bunları çok daha uç bir noktada yaşıyor. İnsanlar tarafından anlaşılmak istiyor ama kendisini bile tam olarak çözemiyor. Sevgi ve Bilge’yle ilişkilerinde de biraz bunu görüyoruz; aradığı şey aslında yalnızca aşk değil, Beni gerçekten anlayan biri olsun duygusu. Hüsamettin Albay’la kurduğu ilişki ise onun kendi içindeki çatışmalarını daha görünür hâle getiriyor.

Atay'ın her zamanki gibi bütün bu ağır meseleleri anlatırken araya mizahı, ironiyi ve o kendine has tuhaflığı katması hem yorucu hem keyifli. Bazı yerlerde gülüyorsun, sonra bir cümlenin içinde yakaladığın şey yüzünden bir anda durup düşünüyorsun. 

Kitabın dili de Hikmet’in zihni gibi; dağınık, karmaşık, bazen saçma ama bir o kadar gerçek. Bu yüzden Tehlikeli Oyunlar kolay okunan bir roman değil. Bir Atay klasiği yani :)

Ama kitap bittiğinde insanda kalan şey Hikmet’in hikâyesinden çok daha fazlası oluyor. Biraz kendine, biraz hayata, biraz da oynadığın oyunlara bakıyorsun.

Belki de insanın en tehlikeli oyunu, başkalarına karşı oynadığı değil, kendisine oynadığı oyundur.