MEDYUM / Stephen King

 ARKA KAPAK

Jack Torrance’ın Overlook Oteli’nde işe başlaması, yaşamında yepyeni bir sayfa açabilmesi için bulunmaz bir fırsattı. Mevsim sonunda müşterilerin uğramadığı bu eski otelin bekçiliğini yaparken, ailesiyle bolca birlikte olabilecek ve romanını yazabilecekti. Ama sert kış havası kendisini göstermeye başlayınca, bu sakin mekân iyice ıssızlaştı... Uğursuz korkunç güçlerin Overlook Oteli’ni sarmaya başladığını yalnızca eşsiz bir yeteneğe sahip olan beş yaşındaki Danny Torrance fark etti.

ALINTI

"Dünya yaşanması güç bir yerdir, insanı umursamaz, senden benden nefret etmez ama bizi sevmez de."

"Ölüm yaşamanın bir parçasıydı. Kişiliğini korumak istersen bunu aklından çıkarmamalıydın. İnsanın kendi ölümünün gerçeğini anlaması güçse de kabul etmesi olanaksız değildi."

"Bu acımasız dünyada görevin budur. Sevgini yaşatmak ve ne olursa olsun yoluna devam etmek."

YORUM

O meşhur otele konuk olalım :)

Kış sezonunda kapanan Overlook Oteli’nde bakıcılık işi alan Jack Torrance ve ailesinin hikâyesine konuk oluyoruz.

Jack’in oğlu Danny, shining denilen psişik bir yeteneğe sahiptir. Kendinde bir farklılık olduğunu, çocuk aklıyla algılayabildiği kadar anlamlandırmaya çalışır ama pek yeterli değildir. Otele gelişi hem iyi hem de oldukça kötü bir yolculuktur.  Kış sebebiyle ulaşımın zor hatta bu imkansız ortamın getirdiği sorumluluk ve otelin doğaüstü geçmişi  Torrance ailesini nasıl etkileyecektir?

Jack Torrance’ın içsel çöküşünü net şekilde kaleme alan King, Overlook Otelini, Jack’in bastırdığı öfke, alkol bağımlılığı ve başarısızlık korkusunun fiziksel bir yansıması hâline gelir. Otelin kötülüğü, dışarıdan gelen bir tehditten çok, karakterin zaten içinde var olan karanlığı büyüten bir katalizör gibidir. 

Bu yüzden romanın en çarpıcı yanı, korkunun hayaletlerden değil, insanın kendi doğasından kaynaklanmasıdır.

Medyum eserinde gerilimi hissettiren kurguya oldukça sahip. Benim severek okuduğum bir King kurgusu daha eklendi. 

YOL / Jack London

 ARKA KAPAK

Yol, Jack London’ın henüz on sekiz yaşındayken giriştiği çılgınca serüvenin anlatısıdır. Dünyayı keşfetme fikrinin büyüsüne kapılan genç London, işini bırakıp trenlerle binlerce kilometre kat ederek Kuzey Amerika coğrafyasını dolaşır. Yolculuğu sırasında tuttuğu notlarını 1907 yılında Yol adıyla kitaplaştırdığında, ortaya çıkan toplum panoraması okurları derinden etkiler. Serüveni sırasında yazar kimi zaman trenlerde kaçak yolculuk ederek, kimi zaman yürüyerek amaçsızca bu engin coğrafyada mekik dokuyan başıboş gezginlerin, yani “hoboların” arasına karışır. 1890’ların ağır ekonomik krizi sonrası işsiz ve evsiz kalıp yollara düşen hobolar kanunla, açlıkla, soğukla mücadele ederken özgürlüğün nice felsefelerde es geçilmiş biçimlerini de yaşarlar. Yol’da aktardığı dokuz çarpıcı öyküde Jack London özgürlüğün gizli kaynakları ile özgürlüğü arayan insan arasında bir köprü rolü üstlenmiştir.

ALINTI

"İçimden taşan hayat, kanımdaki macera tutkusu beni rahat bırakmıyordu."

"Köpeğe kemik vermek yardımseverlik değildir. Yardımseverlik, o köpek kadar aç olduğunda bile kemiği onunla paylaşmaktır."

"İyi de neden nankör oluyor muşum? Nankörlük suçlamasını haklı çıkaracak bir şey mi verdi ki bana?"

YORUM

İnsan cehennem ateşinin ortasındaysa hangi yolu seçeceğine kendisi karar veremez ki…

Jack London'un kaleminin akıcılığı ve bir o kadar da betimlemesini özlemişim. Yol eseri yarı otobiyografik özellikler taşıyan, romandan çok anı ile kurgu arasında yer alan bir eserdir. Gençlik yıllarında gezgin bir işçi olarak geçirdiği zorlu yaşam deneyimlerine yer vermiştir. Birbirine bağlı hikâyeler aracılığıyla bölümlere ayırmıştır.

Kitapta hayatta kalma mücadelesini çok derinden hissettirmiştir. Açlık, soğuk ve yoksulluk gibi ağır koşullar altında insanların ahlaki değerlerinin de nasıl yok olduğunu da gösterir.  Jack London, doğayı romantize etmek yerine acımasız bir güç olarak bize yansıtır, aynı zamanda toplumun da birey üzerindeki baskısını da es geçmez.

İnsan sandığı kadar güçlü değil ama hayatta kalmak söz konusu olduğunda sandığından çok daha sertleşebiliyor. Gerçeklik çok yüksek olduğu için kitabın ismi gibi uzun bir yol'culuk sizi bekliyor. 

Değerlerinizi tekrar sorgulayacağınız bir eser bırakıyorum. 

Martin Eden ile tanınan yazarın birçok değerli eseri vardır. Diğerlerine de göz atmayı unutmayın :)

YAŞAMAK İSTİYORUM / Ayn Rand

 ARKA KAPAK

Ayn Rand’ın 1936 yılında basılan ilk romanı Yaşamak İstiyorum, Sovyet Rusya’da bireyin devlete karşı mücadelesini konu eden zamansız bir öykü olarak günümüzde de çok tartışılmaya devam ediyor.

Yaşamak İstiyorum, Rus Devrimi’nin kendi mutluluğunun peşinden giden üç birey üzerindeki etkisini tarihsel gerçeklere dayanarak canlandıran ve genç bir kadının, tutku dolu aşkını totaliter, yozlaşmış devletin karşısında bir kale gibi savunmasını anlatan özgün bir roman.

Ve bu romanda aslında politik olayların bir tartışması yürütülmüyor; politikanın ötesinde, kızıl bayrakların ve sloganların ardında varoluş kavgasını veren kadın ile erkeklerin yaşamaya nasıl devam edebileceği, politik sloganların insanoğluna gerçekte ne yaptığı sorusu soruluyor. Totaliter devlete baş kaldırana ne oluyor? Peki ya boyun eğen nasıl bir hayat sürüyor?

Toplumsal bir devrim ile bireysel bir isyanın çakıştığı noktada yaşananları ele alan Ayn Rand, okuyucuya sosyalizmin pratikte neye dönüştüğünü açıkça gösteriyor.

ALINTI

"Bu dünyada en çok kimler acı çeker? Bir şeylerin eksikliğini duyanlar mı dersin? Hayır. Bir şeylere sahip olanlar eksiklik çeker. Kör biri göremez ama gözleri keskin olan biri için görmemek imkansızdır. Bu imkansızlık ne kadar şiddetliyse ızdırabı da o denli şiddetli olur."

"Eskiden insanlar hükümdarı önünde saygıyla eğilirdi. Sonra korkuyla eğilir oldular. Şimdi aç karınları yüzünden eğiliyorlar. Eskiden insanların boğazlarında, bellerinde, bileklerinde zincirler vardı. Şimdi bağırsaklarına kadar zincirler dolanmış."

"Ben artık neye inanıyorum biliyor musun? Bunu bize kasten yaşattıklarına, bile bile yaptıklarına inanıyorum. Düşünmemizi istemiyorlar. Düşünemediğimiz için, düşünmeye korktuğumuz için it gibi çalışmak zorunda kalıyoruz."

YORUM

"Yaşamak sadece hayatta kalabilmek değil; her şeyi özgür kılabilmek, zincirlerini kırıp kendi gerçeğini yaratabilmektir..."

Son zamanlarda okuduğum eserler arasında beni derinden etkileyen bir eserdi. Ayn Rand'ın kaleminden çıkan Yaşamak İstiyorum. Kendi hayatını yaşama hakkı üzerine konu  edinilen bu romanda ideolojileri tartışmaktan çok, onların insan ruhunda açtığı yaraları görüyoruz. Kira Argounova karakteri, insan sadece hayatta kalmak istemez, kendi seçtiği bir hayatı yaşamak isteri gösterecek, söylenecek her şeyi söyleyecek olan karakterdir. Kira’nın hayalleri mühendis olmak, üretmek, kendi ayakları üzerinde durmak öyle büyük bir istek değildir aslında ama sistem, bireyin en sade arzusunu bile tehdit olarak görür. 

Sovyetler Birliği gibi bireyi yok sayan bir düzende bu istek bile bir başkaldırıya dönüşür. Romanın sarsıcı noktası tam da burada başlayacaktır. İnsanların hayatı, kendi seçimleriyle değil, ideolojilerin çizdiği sınırlarla şekillendiğini bize derinden ve saf haliyle  Ayn Rand bize yansıtmıştır.

Diğer ana karakterlerden Leo Kovalensky ve Andrei Taganov ile Kira ile olan ilişki oldukça karışık ve eserin bir başka çarpıcı yanlarından biridir.

Kira’nın Leo  ile ilişkisi, özgürlüğe duyulan tutkunun zamanla nasıl umutsuzluğa dönüştüğünü gösterirken, Andrei karakteri, romanın trajik tarafını oluşturur. Andrei kötü biri değildir; aksine dürüst, inançlı ve idealisttir. Tam da bu yüzden, inandığı sistemle gerçekler arasındaki uçurumu fark ettiğinde en büyük yıkımı o yaşar. 

Bu üç karakter arasındaki ilişki, aslında bir aşk üçgeninden çok daha fazlası.. Birey, özgürlük ve ideoloji arasındaki çatışmanın en anlaşılır ifadesidir.

İnsan, kendi hayatını yaşayamadığında sadece mutsuz olmaz; zamanla kim olduğunu da kaybeder. Yaşamak ile hayatta kalmak arasındaki fark roman boyunca defalarca yüzünüze vurulacaktır. 

Zaten kim yaşıyor ki?

"Görüyorsun ya, sen ve ben hayata inanıyoruz. Ama sen onun için savaşmak, öldürmek, hatta ölmek istiyorsun. Hayat için.

Bense hayatı sadece yaşamak istiyorum."

ÜÇ'ÜN ÇEKİLİŞİ / Stephen King

 ARKA KAPAK

Kara Kule romanının sonunda Roland, yani Silahşor, Silahlı Adamla karşılaşmıştı. 

Ardından Roland, Orta-Dünyada Batı Denizi kıyısında uyanır. Karşısında her biri ayrı zamanlarda New York kentine açılan üç kapı görür. 

Roland, Kara Kuleye ulaşmak için bu kapılardan üç kişiyi kendi zamanına çekmek zorundadır. 

I. Kapı: Yıl 1987. Roland, Eddie Dean adlı eroin bağımlısı tutukluyla karşılaşır. Eddie çekilen kişilerden biridir. 

II. Kapı: Yıl 1964. Gölgelerin Kadını, zenci Odetta Holmes bir metro kazasında bacaklarını kaybetmiştir. İçinde öfke ve nefretle yanıp tutuşan ikinci bir kadın yaşamaktadır ve o kadın Rolandla karşılaşır. 

III. Kapı: Yıl 1977. Jack Mort insanları ölüme iten ve akıl almaz zalimlikler yapan bir canidir. Ve ne yazik ki Rolandın çektiği son kişidir. 

Sizce, arayış içindeki Roland ka-tetini tamamlamak için yeni arkadaşlar mı edinmiştir? Yoksa bilmeden tamamen farklı bir bela mı ortaya salmıştır?

ALINTI

"Benim sana söylemeye çalıştığım, bütün bunlar düş iseler, onlar seninki değil benim düşlerimdir. Sen, benim hayal gücümün bir uydurması olabilirsin."

“Kadın olanca gücüyle savaşıyordu. Roland, kadının duyumsadığı korku, öfke, nefretle çılgınca savaşımda bulunduğunu görmüştü. Roland ayrıca ondaki karanlık yönü duyumsamıştı. Karanlık bir mağaraya gömülmüş gibiydi.”

"Kendimizde görmek istediklerimizle gerçekten ne olduğumuz pek nadir birbiriyle çakışır."

YORUM

Üç'ün Çekilişi, Stephen King’in Kara Kule serisinin ikinci kitabı olarak, ilk kitap Silahşör’de kurulan karanlık ve gizemli evreni derinleştirir ve genişletir. Roland Deschain’in hem fiziksel hem zihinsel olarak zayıfladığı bir noktada başlar. 

İlk kitapta daha içe dönük ve tek boyutlu görünen Roland, bu kez farklı dünyalardan çektiği karakterlerle birlikte çok daha insani ve karmaşık bir hâl alır.  Bu çekilişler aracılığıyla hikâyeye dahil olan Eddie Dean, Susannah Dean (Odetta/Detta :)) ve Jake Chambers, esere duygusal ve psikolojik derinliği arttıran önemli unsurlardır.

İlk kitaba kıyaslayacak olursak daha fazla aksiyon, gerilim ve karakter etkileşimi bulunuyor. Farklı zamanlar ve gerçeklikler arasında geçiş yapılması, kader kimlik ve bütünlük gibi kavramların işlenmesiyle seriye biraz daha anlam kazandırmış. İlk kitaba göre daha fazla soru, merak artışı yaşattı. Yeni eklenen karakterlerin klasik iyi-kötü ayrımından çok uzak, her biri kusurlu, kırık ve dönüşüm içindedir. İnsan, geçmişinin ürünü olsa da kaderiyle yüzleşerek değişebileceğini bize göstermeye çalışmış.

Roland 'ın bu yolculuğunu oldukça sevdim. Sonuçtan ziyade yol boyunca yaşadığımız olayları iple çekiyorum.

UBIK / Philip K. Dick

 ARKA KAPAK

Glen Runciter müşterilerine, psişik casuslardan korunma ve güvenlik sağlamak için antipsişik ekipleri görevlendirerek zengin olmuş bir işadamıdır. Ancak o ve en iyi ekibi rakibinin pusuya düşürmesiyle ağır şekilde yaralanmıştır ve Glen Runciter “yarıyaşam” denilen, rüya benzeri bir durumdadır.

Kısa süre sonra hayatta kalan ekip üyeleri garip olaylar yaşamaya başlar: Runciter’ın yüzü paraların üzerinde belirmekte, dünya ise zamanda geri gitmektedir. Tüketim malları bozulur ve teknoloji giderek daha ilkel bir hâle gelirken, ekip bu bozulmaların nedenini ve “Ubik” adlı gizemli ürünün tüm bunlarla ne ilgisi olduğunu bulmak zorundadır.

ALINTI

"Etrafında düşmanca duygular yükseltmeden yaşayamazsın; herkesi memnun edemezsin, çünkü insanlar farklı şeyler isterler. Birini mutlu eden şey, bir diğerini rahatsız eder."

"Geçmiş  görünmeyendir, dibe batırılandır, hala oradadır, bir sonrakinin  üzerinde  izini bırakmak  için her an yüzeye  çıkabilme  kapasitesine sahiptir maalesef- ve sıradan bir deneyimin aksine- gözden kaybolmuştur."

YORUM

Gerçeklik, zaman, ölüm ve bilinç gibi kavramları çokça sorguladığımız karmaşık bir kurgu okumaya hazırsanız Ubik tamda öyle bir eser. Romanın merkezinde Joe Chip adlı bir teknisyen ve patronu Glen Runciter bulunur. Bu karakterler, insanların zihinsel güçlerini kullanabildiği dünyada “anti-psi” adı verilen, telepatları etkisiz hale getiren bir şirket için çalışmaktadır. 

Güzel bir iş teklifi sonrasında Ay'da olan bir göreve çıkacaktırlar. Bu görev sırasında Ay’da bir patlama gerçekleşir. Ekip üyeleri bir gerçeklik kayması yaşamaya başlar. Zaman geriye doğru akıyor gibi görünür, nesneler eski hallerine dönüşür ve gerçeklik sürekli parçalanır. Bu noktada ortaya çıkan gizemli bir ürün olan Ubik amacını burada ortaya çıkaracaktır.

Sürekli gerçek hangisi sorusu gündemimizden düşmeyecektir. Karakterlerin yaşadığı dünya giderek parçalanırken, hayatta mı yoksa yarı-yaşam  adı verilen bir ölüm sonrası bilinç durumunda mı olduklarını çözmek işiniz bir paçası haline gelecektir. Teknoloji ve bilim ilerlemiş olsa bile insanın varoluşsal soruları hâlâ çözülememiştir.

Dick, olayları doğrusal bir şekilde anlatmak yerine gerçekliğin sürekli değiştiği, zamanın kırıldığı bir yapı kurar. Bu yapı romanın akıcılığına tabii ki etkisi var. Çok hızlı olaylara adapte olup, karakterle bütün bir hale geliyorsunuz.

Diğer kitapları için de oldukça heyecanlıyım. 

KORKUYU BEKLERKEN / Oğuz Atay

ARKA KAPAK

Oğuz Atay'ın hikayeleri, gündelik hayatı kavrayış derinliği, anlatım zenginliği ve okuru alıp götürmedeki enerjileri bakımından romanlarından geri kalmaz. Kitaba adını veren hikayenin korkuyu beklerken kendini evine hapseden kahramanı, Atay'ın edebiyat güzergahındaki farklılığının en büyük kanıtlarından. Yazarın bu kitaptaki ilk hikayeyle vadettiği "beyaz mantolu adam" da öyle.

ALINTI

"Düşünme! dedim kendi kendime, düşünme. Düşünmeyi bile bilmiyorsun."

"Çünkü sev­mek, yarıda kalan bir kitaba devam etmek gibi kolay bir iş değildi."

"Acaba iyi bir şey olacak mı? Hayır, dedim kendime. İyi şeyler birdenbire olur; bu kadar bekletmez insanı."

YORUM

"Beni anlamıyorlardı. Zarar yok. Za­ten beni, daha kimler anlamadı."

Korkuyu Beklerken, Türk edebiyatında modern bireyin iç dünyasını ele alan bir öykü kitabıdır. Eserde yer alan sekiz hikâyede toplumdan kopmuş, kendini çevresine yabancı hisseden, iç dünyasında yoğun düşünceler yaşayan karakterler anlatılır. Oğuz Atay bu karakterler aracılığıyla modern insanın yalnızlığını, toplumla olan çatışmasını ve bireyin zihninde büyüyen korkularını ortaya koyar.

 Kitaba da adını veren “Korkuyu Beklerken” öyküsünde sıradan bir adamın aldığı gizemli bir mektup sonrasında yaşadığı psikolojik değişim anlatılır. Bu mektup karakterin zihninde belirsiz bir tehdit duygusu oluşturur ve zamanla bu durum büyük bir korkuya dönüşür. Gerçekte ortada kesin bir tehlike olup olmadığı bilinmemesine rağmen karakter sürekli bir korku içinde yaşamaya başlar ve bu korku giderek paranoyaya dönüşür. İnsan bazen gerçek bir tehlike olmasa da kendinin katiline dönüşür.

Kitapta yer alan diğer öykülerde de benzer şekilde toplumla uyum sağlayamayan, kendini yalnız ve anlaşılmamış hisseden bireylerin hikâyeleri anlatılır. Oğuz Atay bu karakterleri anlatırken çoğu zaman ironi ve eleştirel bir anlatıma özen göstermektedir. Sonuç olarak Korkuyu Beklerken, modern bireyin psikolojisini, yalnızlığını ve toplumla olan çatışmasını güçlü bir şekilde anlatan, düşündürücü ve eleştirel bir eserdir. Oğuz Atay bu kitapta insanın korkularının çoğu zaman belirsizlikten ve kendi iç dünyasından doğduğunu gösterirken, aynı zamanda toplumun birey üzerindeki baskısını da sorgular.

Tüm öykülerini sevmeme rağmen aralarında Tahta At öyküsünü gerçekten zorlanarak okudum. Kısaca konusuna da değinecek olursam, küçük bir kasabaya yapılan büyük ve gösterişli bir tahta at heykeli etrafında gelişen olaylar anlatılır. Kasabanın yöneticileri ve bazı aydınları bu heykeli kasabanın gelişmişliğinin ve kültürel ilerlemesinin bir simgesi olarak göstermeye çalışmalarına tanık oluyoruz ama çok bunaldım. Ama Tutunamayanlardan sonra okuduğum ikinci yapıtı öyküleri olması iyi oldu.

Yavaş yavaş devam ediyoruz.

PALYATİF TOPLUM - GÜNÜMÜZDE ACI / Byung-Chul Han

 ARKA KAPAK

Günümüzde her yerde genel bir algofobi, acı korkusu hâkim. Acı toleransı da hızla düşmekte. Algofobi sürekli bir anesteziye yol açtı. Acı yaratacak her durumdan kaçınılıyor. Aşk acılarına bile şüpheyle bakılmaya başlandı artık. Algofobi toplumsal alana da uzanır. Acı verici tartışmalara yol açabilecek çatışma ve fikir ayrılıklarına ve çatışmalarına giderek daha az yer verilmektedir. Algofobi siyasete de yansır. 

Uyum ve uyuşma baskısı artar. Siyaset palyatif bir alana yerleşerek her türlü canlılığını yitirir. “Alternatifsizlik” siyasi bir ağrı kesicidir. Muğlak “orta yol” palyatif bir etki gösterir. Tartışmanın ve daha iyi savlar uğruna mücadelenin yerini sisteme uyma baskısı alır. Demokrasi-sonrası bir toplum yapısı yaygınlaşmaktadır. Bu palyatif bir demokrasidir. Palyatif siyaset acı verebilecek keskin reformlar ya da vizyonlar oluşturmayı beceremez. Bunun yerine sistemik bozukluk ve kırıklıkların üzerini örtmekle kalan kısa süre etkili ağrı kesicilere başvurur. Palyatif siyasetin acıya cesareti yoktur. Böylece her şey eskisi gibi devam eder.

ALINTI

"Sadece hakikatler acı verir. Hakiki olan her şey acı vericidir."

“Aşkı söyleyeyim dedim, aşk acı oldu bana. Acıyı söyleyeyim deyince de acı, aşk oldu.”

"Ölemeyecek kadar canlı ve yaşayamayacak kadar ölüyüz."

YORUM

"Kopuşlar acı veriyorsa bağlar hakiki demektir."

Palyatif Toplum: Günümüzde Acı adlı eseri, modern toplumun acı ve olumsuzluk karşısındaki tutumunu eleştirel bir perspektifle inceleyen kısa fakat yoğun bir felsefi metindir. Han’a göre çağdaş toplum giderek acıdan kaçınan bir yapıya dönüşmektedir. Yazar bu durumu “algofobi” kavramıyla açıklar; yani bireylerin yalnızca fiziksel değil, psikolojik ve toplumsal düzeyde de acıdan kaçınma eğilimi göstermesi. Modern yaşamın konfor, güvenlik ve mutluluk odaklı değerleri, bireyleri rahatsızlık veren her türlü deneyimden uzaklaştırmaya çalışır. Tartışma, çatışma veya eleştiri gibi rahatsız edici durumlar giderek bastırılır ve toplumda genel bir “pozitiflik kültürü” oluşur. Han’a göre bu durum ilk bakışta huzurlu görünse de insan deneyimini yüzeyselleştirir ve bireylerin derin düşünme ya da dönüşüm yaşama kapasitesini zayıflatır.

Kitapta öne çıkan bir diğer önemli kavram ise “palyatif toplum” fikridir. Tıpta palyatif tedavi, hastalığı tamamen iyileştirmeden yalnızca ağrıyı hafifletmeye yönelik uygulamaları ifade eder. Han bu kavramı toplumsal düzeye uyarlayarak modern toplumun sorunları kökten çözmek yerine onları geçici yöntemlerle yatıştırdığını savunur. Ekonomik krizler, sosyal eşitsizlikler veya siyasal gerilimler gibi problemlerin çoğu zaman kalıcı çözümler yerine kısa vadeli politikalarla geçiştirildiğini ileri sürer. Bu durum siyaset alanında da kendini gösterir; modern siyaset risk almaktan kaçınan, radikal değişimlerden uzak duran ve toplumdaki rahatsızlıkları yalnızca geçici biçimde azaltmaya çalışan bir yönetim anlayışına dönüşür. Böylece politika, dönüşüm üreten bir alan olmaktan çıkıp daha çok istikrarı korumaya yönelik bir yönetim tekniği haline gelir.

Kısa ve yoğun bir anlatım olmasıyla birlikte fikirler net ve vurucu biçimde ortaya koyulmuş.

Toplumsal eleştiri ile bireysel psikoloji analizlerini bir arada okuma imkânı sunması.

Acı kavramını yalnızca olumsuz anlam olarak değil dönüştürücü ve uyarıcı bir güç olarak yeniden ve farklı çevreden düşünmeye itmesiyle eser oldukça keyifli bir okuma deneyimi yaşatıyor.

YEDİNCİ GÜN / Yu Hua

 ARKA KAPAK

Kendimi, ormanına geri dönen ağaç, nehre karışan bir damla su, toprağa dönen bir toz zerresi gibi hissediyordum.

Her yeni gelen siyah kurdeleli tıpkı bir sesin sessizliğe karışması gibi yerine oturuyordu. Ateşin çevresindeydik. Derin bir ıssızlığın ortasında binlerce söz havada uçuşuyordu. Sayısız küçük ve âciz canın kendi kendine anlattığı hikâyelerdi bunlar. Her biri veda ettiği öteki dünyada dönüp hatırlamak istemediği talihsiz şeyler yaşamıştı. Hepsi yalnız ve çaresizdi. Buraya kendi yasımızı tutarak gelmiştik, ancak bu zümrüt yeşili şenlik ateşinin çevresinde toplandığımızda, artık hiçbirimiz yalnız da değildik çaresiz de.

Yang Fei’nin doğumu gibi ölümü de hayret verici, olağandışıdır. Öteki dünyada gözlerini açtığında kendisini bir sisin içinde dolaşırken bulur. Yang Fei ölüdür ve henüz yakılmamış, gömülmemiş diğer ölülerle birlikte araftadır. Yedi gün süren bu araf yürüyüşünde kendisinden önce veya sonra ölenlerle karşılaşır. Hem onların hikâyelerini dinler hem de dünyada geçirdiği kendi kırk bir yıllık yaşamının izini sürer.

Ölümden sonra ne oluyor sorusunun ilginç bir yanıt bulduğu bu çarpıcı Dantevari öyküde, ölümün bir sınır gibi ayırdığı iki dünya Yu Hua’nın usta kalemiyle benzersiz bir şekilde iç içe geçer.

Yedinci Gün, Alper Dayıoğlu’nun Çince aslından çevirisiyle…

ALINTI

"Ölümden korkmuyorum, hem de hiç korkmuyorum, dedi. Korktuğum tek şey, seni bir daha görememek."

"O, kaderine yön verebilecek biriydi, bende kaderimin çizdiği yolda akıntıya kapılıp sürüklenen biriydim."

YORUM

"İnsan mezarsız kalmaktan değil, yaşarken unutulmaktan korkmalıdır."

Yu Hua tarafından kaleme alınan Yedinci Gün eseri ölüm üzerinden modern toplumu eleştiren bir romandır. 

Romanın konusu, Yang Fei adlı bir adamın ölümünden sonra ruhunun yedi gün boyunca dünyada dolaşması üzerine kuruludur. Fakir olduğu için mezar satın alamayan Yang Fei, “mezarsız ölüler” arasında kalır ve bu süreçte hem kendi yaşamını hem de toplumun acımasız gerçeklerini yeniden hatırlatıyor.

Ölümü düşünmeyen yoktur. Nasıl olacak, ne olacak farklı din farklı inançlar ama ortak yazgı. Yu Hua 'nın sade, mesafeli ama derin anlatımı, hem duygusal hem de düşünsel bir sorgulamaya itiyor. Yedinci Gün, modern insanın yalnızlığını, unutulmuşluğunu ve sistem içinde görünmez hâle gelişimize tanık oluyoruz.

Yang Fei'nin sıradan ama bir o kadar da olaylı hayatını izlemek, ölümünden sonra görmek, düzeltmek istediği anları yaşamak çok etkileyiciydi.

Daha önce Yaşamak eserini okuduğum yazarın kalemini zaten aşinaydım ve bu kitabıyla da tekrar emin oldum. Diğer eserlerini de denk geldikçe okumaya devam edeceğim. 

Duyguyu iyi hissettiren bir yazar.

CAM KENT /NY ÜÇLEMESİ - Paul Auster

 ARKA KAPAK

İnsanın sadece kentte değil kendi içinde de kaybolduğu, sonu gelmez bir dolambaca benzeyen New York sokaklarında takma adının maskesinden dışarı çıkmayan bir polisiye romanlar yazarı. Gece gelen gizemli telefonlar. Sonunda telefonda, “Beni öldürecekler. Beni korumanızı istiyorum,” diyen bir ses. Korunmak isteyen de takma ad kullanan biri. Dahası insanın tıpatıp aynısı olan ikinci kişiler. Ve bütün bunların yazıldığı kırmızı bir defter. Paul Auster’ın ve eşinin de karakterler arasında yer aldığı çarpıcı, aklı karıştırıcı bir roman.

Ve havada asılı kalan şu soru:

“Kırmızı defterde boş sayfa kalmayınca ne olacak?”

ALINTI

"Sözcükler insanın ağzından çıktığında havaya uçarlar, bir an hayatta kalır ve ölürler."

"Sonunda her hayat, nedeni belirsiz olguların toplamından, rastlantısal kesişmelerin, rastlantıların, kendi amaçsızlıklarından başka bir şey açığa vurmayan gelişigüzel olayların kaydından başka bir şey değildir."

"Bana gelince; iyi günlerim de oluyor kötü günlerim de. Kötü günler geldiğinde iyi olanları düşünüyorum. Bellek büyük bir lütuf, Peter. Neredeyse ölüm kadar iyi."

YORUM

Cam Kent, Paul Auster’ın  New York Üçlemesinin ilk kitabıdır. Eser, polisiye bir kurgu gibi başlasa da ilerledikçe kimlik, dil ve gerçeklik üzerine felsefi bir sorgulamaya dönüşmektedir. Başkahramanımız Daniel Quinn, polisiye romanlar yazan  ve kendi yarattığı dedektif karakteriyle bütünleşen yalnız bir yazardır. Bir gece yarısı ısrarlı telefon çağrılarıyla hayatı değişecektir. Arama yanlış kişiye yapılmışlar ama bu yanlışlığı düzeltmek yerine görüşmeyi kabul eder ve Peter Stillman adlı genç bir adamı ve onun takıntılı babasını izleme görevini üstlenir.

Quinn bu vakayı araştırdıkça hem Stillman’ın izini kaybeder hem de kendi kimliğini sorgulamaya başlar; zamanla gerçek ile kurgu arasındaki sınırlar silikleşir ve Quinn adeta kendi varlığını yitirmeye doğru sürüklenir.

Polisiye olarak başladığım bu serüvende kendimi çok farklı yerlerde ve sorularla boğuşurken buldum.

Auster ile ilk kez tanışıyorum ve bu üçleme başlangıç için ideal olduğunu şimdilik diyebilirim gibi. Kalemi çok akıcı diyemem ama kendini okutan bir yapısı mevcut. Olaylar ve karakterle bağlıyor. Benim en çok sevdiğim bir konu parçası, yazarın hikayeye dahil olması. Beni daha çok cezbediyor. 

Quinn'in kimlik kargaşasını çok net şekilde yansıtmış ve biraz kafa bulandırıyor :)

"Yalnızca kentte değil, kendi içinde de kayboluyordu."

Üçlemenin devamı merak ettiğim için ortalama bir başlangıç diyebilirim.

AŞKA İNANMAYANLAR İÇİN AŞK ÖYKÜLERİ / Hikmet Hükümenoğlu

 ARKA KAPAK

“Yeryüzü, gökyüzü ve tüm insanlar, insanların kafası, iç organları, iç organlarını oluşturan moleküller, atomlar, hepsi ama hepsi kıldan ince ipliklerle birbirine bağlı. Bir anda kopup dağılmak, dört bir yana saçılmak o kadar kolay ki, insan bazen nefes almaya bile korkuyor. Çok dikkatli olmak lazım.”

Aşka inanmadığını söyleyen bir pastacının kaleme aldığı aşk öyküleri, bir otomobille kurulan tuhaf bağ, aceleyle hazırlanmış bavulun dışında kalanlar, beklenmedik karşılaşmaların sıradan günlerin seyrini değiştirmesi, ansızın ortaya çıkan siyah atlar, bal arılarının izinde çözülen bir aile, herkesin kendi gerçeğinde başka türlü yaşanan trajikomik dostluklar…

Hikmet Hükümenoğlu, Aşka İnanmayanlar İçin Aşk Öyküleri’nde birbirine çarpıp ayrılan birçok ânı alışıldık kalıpları bozarak yan yana getiriyor. Masalların aksine; aşkın aksak, ironik, rahatsız edici, tutkulu ve gerçek yüzünü gündelik hayatın içindeki en yalın ifadeyle görünür kılıyor.

ALINTI

“Sondan başa doğru okuyabilsek, bütün aşk öyküleri mutlu biterdi.”

"Ayrıca, o ıssızlığın ortasında öfkemi çıkarabileceğim başka kim vardı ki? İki kardeş arasında olurmuş öyle şeyler.  Öyle derler."

“İnanmıyorum öyle şeylere.”

“Bu hayatımda duyduğum en saçma şey. Neye inanmıyorsunuz? İnsanların aşık olabileceğine mi?”

(…)

YORUM

Aşk duygusu karşısında olan tereddütler ve içsel çatışmalarını konu alan bir öykü kitabı. Eserde birbirinden bağımsız gibi görünen öykülerin ortak bir yanı vardır, aşka mesafeli duran ya da geçmiş hayal kırıklıkları nedeniyle duygularına güvenmekte zorlanan karakterler..

Kitapta aşk romantik bir masal olarak değil; hayal kırıklıklarıyla, zamanlama sorunlarıyla, iletişimsizlikle, geçmiş travmalarla iç içe bir duygu olarak işlenir. Başlıkta geçen “aşka inanmayanlar” aslında çoğu zaman hayal kırıklığı yaşamış, savunma mekanizmaları geliştirmiş kişilerdir. Yazara göre  aşk idealize edilmiş bir masal gibi değil; eksik, kırılgan ve bazen yarım kalan bir duygu olarak bizlere yansıtır.

Yazarımızla tanışma kitabım biraz daha yalın ve üslup görmek için öykü eserini seçmiştim. Beni yanıltmadı. Oldukça sade, akıcı bir kaleme sahipti. 

Aşk duygusunu da kitaptan bir alıntıyla noktalıyorum..

"Aşka inanmamak da neymiş? Aşk yeryüzündeki en yüce en temiz duygudur. Şu korkunç dünyada bizi ayakta tutacak, hayata bağlayacak başka ne var ki? Dünyanın yuvarlak olduğuna inanmamak kadar saçma bir şey bu. Hem insan canı çektiği için aşık olmaz ki, aşk gelir onu bulur ve git deyince de gitmez."

MELEKLER VE ŞEYTANLAR / Dan Brown

 ARKA KAPAK

HER ŞEYİ BAŞLATAN KİTAP...

Her satırında bilinmezliklerle dolu gizemli bir dünya, nefes nefese bir serüven ve Robert Langdon'un sınırsız hayal gücü var.

Harvard Üniversitesi'nin dünyaca ünlü Simgebilim Profesörü Robert Langdon anlaşılmaz bir yazıyı çözmek için İsviçre'deki bir araştırma merkezine çağrılır. Çözülmesi istenen yazı, öldürülen bir fizikçinin göğsüne dağlanmıştır. Bu korkunç cinayet, sırlarla dolu olaylar zincirinin başlangıcı olur. Öldürülen kurbanın göğsündeki yazının anlamı yüzyıllar önce Katolik Kilisesi'nden intikam almaya yemin etmiş gizli bir kardeşlik cemiyeti olan Illuminati'nin sembolüdür.

Langdon gizemli bir fizikçi olan Vittoria Vetra ile birlikte bu olayı araştırmaya başlar. Ne var ki çılgınca bir koşuşturma içinde pek çok mezarı, gizli mahzeni ve katedrali araştırırlarken süreleri gitgide azalmaktadır. Çünkü birileri akıl almaz bir hedefi havaya uçurmak için saati çalıştırmıştır...

"Nefes nefese, gerçek zamanlı bir macera... Heyecan verici, hızlı tempolu ve alışılmadık derecede zekîce..."

ALINTI

"İnsan aklı, bedeninden çok daha büyük acılar çekebilir."

"Korku, tüm savaş silahlarından daha hızlı yaralar."

"Belli bir dine göre yaşamazsam cehenneme gideceğimi söylüyorlar. Ben adaleti böyle olan bir Tanrı hayal edemiyorum.”

"Bizler yok olma yolunda ilerleyen kopuk ve ümitsiz türleriz."

YORUM

"Mucizeler, doğru olmalarını istediğimiz için hepimizin sıkıca sarıldığı hikâyelerden başka bir şey değildi."

Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi CERN’de bir bilim insanının öldürülmesiyle başlar. Kurbanın göğsüne yakılarak işlenmiş “Illuminati” sembolü, yüzyıllar önce kiliseye karşı bilim insanları tarafından kurulduğu iddia edilen gizli bir örgüte işaret etmektedir. Aynı zamanda laboratuvardan son derece tehlikeli bir madde olan anti madde çalınmıştır. Bu gelişmeler, Simge bilim uzmanı Robert Langdon’ın olaylara dahil olmasıyla birlikte Vatikan’a uzanan küresel bir krize dönüşür.

Bilim ile din arasındaki o vazgeçilmez kavgaya konuk oluyoruz. Dan Brown, bilimi akıl, deney ve kanıtla; dini ise inanç, gelenek ve otoriteyle temsil eder. Ancak roman ilerledikçe bu iki alanın mutlak düşmanlar olmadığı, asıl tehlikenin fanatizm olduğu fikrini kaleme almaktadır.

Eserde tasvir edilen her bir detay ustalıkla düşünüldüğü, ele alındığını her sayfasında hissedebiliyorsunuz. Her bir ipucunda ki koşturmaca, buluşlar, gizemler ve daha nicesi yanındaymışçasına etkiliyor. 

Bölümler arası geçişin kısalığı akıcılığı arttırmış. Bütünlüğü bozmadan da karakter arası geçişi de yansıtma biçimi aynı şekilde etkileyici.

Uzun bir süre yoldaşlık edeceğim o karakter Robert Landgdon.. Göze batmayan, sıradan denmeyecek ama sıradan gözüken bir karakter. İnançlı ama bir o kadarda şüphe duyarak mantıkla hareket eden ve günü kurtartan kişi. 

Açıkçası kitapta karakterlerden çok olay beni etkilediği için karakter üzerinden şuan ilerleyemeyeceğiz. Kitabın neden yankı uyandırdığını az çok anladım. Bu tepkimi diğer kitaplarında koruyacak mı onu okuyarak göreceğim ama umarım çok düşürmez.

"Bazen gerçeği bulmak için dağları yerinden oynatmak gerekir."

KUJO / Stephen King

 ARKA KAPAK

Kujo iri cüssesine rağmen uysal, akıllı ve sevilen bir köpektir. O da diğer köpekler gibi insanlara sadakatle bağlıdır. Ne var ki beklenmedik bir biçimde bir yarasa tarafından ısırılır. Artık ne Kujo bildik bir köpektir, ne de hayat bildik bir şekilde devam edecektir.

"Canavarlar asla ölmez."

-Dallas Times Herald-

(Tanıtım Bülteninden)

ALINTI

"Yeryüzü günahsız ve savunmasızların üstüne çullanan canavarlarla dolu."

"Annelerle babaların boşandığı, büyük çocukların yok yere küçüklerin pestilini çıkarttığı, kötülerin iyileri yendiği, kısacası türlü haksızlıklarla dolu dünyada bulamaçlarının kusursuz olduğunu bilmek bile yeterdi çocuklara."

"Maine'in yerlileri başka eyaletten gelenlerin alınlarına mezara dek silinmeyen bir "yabancı" damgası vurur, onları da asla benimsemezlerdi. Aslen nereli olduğunuz mezar taşınıza bile kazılırdı herhalde."

YORUM

 Amerikan kasabasında yaşayan sıradan insanların hayatlarının, kuduz bir köpeğin saldırısıyla nasıl kâbusa dönüştüğüne konuk oluyoruz. Saint Bernard cinsi olan Kujo, bir yarasa tarafından ısırıldıktan sonra kuduz olur. Hastalık ilerledikçe sevecen ve uysal bir köpek, ölümcül bir tehdide dönüşür. 

Kujo eseri King’in korkuyu en gerçekçi ve saf haliyle bence bu eserinde de bize yansıtmış. Bu romanda karşımızda ne şeytani bir varlık ne de mistik bir lanet var; yalnızca kuduz olmuş bir köpek ve yanlış zamanda yanlış yerde bulunan insanlar. 

Romanın en güçlü yanlarından biri de sıradan hayatların yavaş yavaş felakete sürüklenişini adım adım hissettirmesi. Donna Trenton’ın evlilik problemleri, vicdan azabı ve içsel çatışmaları; Vic’in iş stresi ve iletişim kopukluğu… King, büyük trajediden önce bize oldukça normal bir hayat portresi sunuyor. Bu sıradanlık "herkesin başına gelebilir" i gözler önüne seriyor.

Kujo bu hikayenin trajik bir kurbanı.. Sevecen bir Saint Bernard’ın, kontrolü dışında gelişen (ve gerekli önlem alınmayan) bir hastalık yüzünden ölümcül bir tehdide dönüşmesi, hikâyeye acı bir boyut katıyor. Kötülüğü bilinçli bir tercih olarak değil, doğanın acımasızlığını ele alıyor. Özellikle Brett ile arasındaki o bağ.. 

Hayvan sever biri olarak gerçek anlamda beni etkileyen bir eserdi. King'i hayvanlar üzerinden ne zaman bir bölüm veya karakter oluştursa derin bir nefes alarak devam ediyorum.

Tabii ki de herkesin etkilendiği o son sahne.. Araba, çaresizlik ve olmazsa olmaz umut.

Psikolojik gerilim isteyenlere kesinlikle çerezlik niyetine önerimdir.

İSTANBUL HATIRASI / Ahmet Ümit

 ARKA KAPAK

Yedi tepeli şehre çökmüş kasvet yüklü bir bulut, son nefesini vermiş yedi kurban…

Tarihî yarımadada işlenen sıra dışı bir cinayet, Başkomser Nevzat’ı harekete geçirir. Katil, avcuna antika bir sikke bıraktığı kurbanın cesedi üzerinden çözülmesini istediği bazı mesajlar vermiştir. Aynı cinayet ritüelinin parçası olmuş kurbanlar peşi sıra gelir; tüm kurbanların elinde bir sikke vardır ve her biri şehrin parlak dönemlerinde yaşamış bir imparatorunun döneminden kalma tarihi bir yapının önüne bırakılmıştır. Kurbanların ortak özelliği, İstanbul’a olan ihanetleridir. Peki katilin özelliği nedir?

Şehrimizle birlikte yitirdiklerimize, birbirimize bakıyorduk.

Byzantion, Konstantinapol ve İstanbul… Sahipleri, sakinleri değişse de, yeni isimler edinip farklı karakterlere bürünse de değişmeyen bir şey var tarihi yarımadada; eskimeyen güzelliği. Ahmet Ümit İstanbul Hatırası’nda artık tehdit altında olan bu güzelliği merkeze alıyor ve yüksek gerilimli polisiyesiyle okuru hipnotize ederken aktardığı tarihi bilgilerle İstanbulluluk bilincini de canlandırmaya çalışıyor.

ALINTI

"Hepimizin bir tek ortak özelliği vardı: İnsan olmak. Farklı inançlara, farklı etnik kökenlere, farklı cinsiyetlere, farklı dünya görüşlerine sahip olsak da hepimiz insandık."

"Ölüden zarar gelmez insana. Kötülük canlıdan gelir."

"İnsan pek de vefalı bir varlık değildi."

"Ne kadar haklı olurlarsa olsunlar, katillere hayranlık duymak iyi bir şey değil."

YORUM

Byzantion’dan Roma’ya, Bizans’tan Osmanlı’ya uzanan bir tarih çizgisi. 

İstanbul Hatırası eserinde İstanbul’un tarihî yarımadasında işlenen seri cinayetlere konuk oluyoruz. Katil farklı bölgelerde bıraktığı kurbanları ve kurbanların yanına eski İstanbul uygarlıklarına dair sikkeler bırakmasında ki sebep nedir? Başkomiser Nevzat ve ekibiyle birlikte katili bulmaya çalışırken diğer yandan da İstanbul’un Bizans’tan Osmanlı’ya uzanan tarihsel mirasına tanık oluyoruz. 

Bu eserinde katilden çok aslında başkahramanımız İstanbul. Efsanevi İstanbul. İlk cinayet ile Sarayburnu'na; Marmara Denizi, Boğaz ve Haliç’in birleştiği bu nokta aslında Byzantion’un (İstanbul'un ilk adı) kurulduğu yer olarak kabul edilir; yani İstanbul’un doğduğu coğrafyadır. Doğumla başlayan bu sembolik zincir ile şehrin tarihsel serüvenine giriş yapıyoruz. 

Bu cinayetler kim tarafından ve neden işleniyor? Katil neye dikkat çekmek istiyor? Amacı tarihi korumak mı, yoksa kendi adalet anlayışını mı dayatmak? sorularıyla baş başa kalıyoruz. Böylece yalnızca bir katil arayışına değil, aynı zamanda vicdan ve adalet sorgulamasına da dönüşmektedir.

Ahmet Ümit'in polisiye ve tarihi harmanlamasını bayılıyorum. Her Ümit romanında İstanbul'u gezme isteği geliyor. Esere de geri dönecek olursak tabii ki Başkomiser Nevzat ve ekibini çok özlemişim. Bölümler kısa ve tempolu oluşu akıcılığı daha da arttırıyor.