Kemal Tahir, ölümünden sonra yayımlanan romanı Karılar Koğuşu'nda Malatya Cezaevi deneyimlerini, İkinci Dünya Savaşı yıllarının Türkiyesini anlatmak için kullanır. Türkiye, İkinci Dünya Savaşı'na katılacak mı? Katılacaksa Almanların yanında mı müttefiklerin yanında mı yer alacak? Savaşın belirsizliği, insanları daha büyük bir sefalete sürüklerken Murat, mahkumların seslendikleri biçimiyle İstanbullu, hapis hayatının zorlukları içinde, giderek bayağılaşan, bayağılaştıkça her şeyi yapabilen insanların yaşamına tanık olur. Bu tanıklık, "kötü yola" düşmüş kadınların, cezaevine gelmesiyle yeni bir biçim kazanır. "Ahlak ve namus kavramları, para ve güç karşısında elden ele gezer bir haldeyken tutuklu olmakla özgür olmak arasındaki fark nedir?" diye sorar kendi kendine Murat. İdama mahkum edilen Hanım, Malatya Genelevi'nden gelen Tözey, Gardiyan Şefika ve küçük mahkum Aduş... Her birinin birbirinden farklı hikayesi, Murat'ın sorgulamalarıyla birlikte, okura, Anadolu kadınının hapisanede de bitmeyen çilesini anlatıyor.
YORUM
Adından ve konusundan yola çıkınca insanın aklına yalnızca bir hapishane romanı geliyor. Fakat sayfalar ilerledikçe anlıyorsunuz ki Kemal Tahir’in derdi, dört duvar arasındaki kadınları anlatmaktan çok daha büyük.
II. Dünya Savaşı yıllarında Malatya Cezaevi’nin kadınlar koğuşunda geçen roman; farklı suçlardan hapse düşmüş kadınların hayatlarını, birbirleriyle ilişkilerini ve koğuşun kendi içindeki düzenini anlatıyor. Ama asıl mesele hiçbir zaman sadece hapishane değil. Kemal Tahir, bu kadınların ne yaptığından çok, onları o noktaya getiren hayatlara bakıyor.
Yoksulluk, çaresizlik, sevgisizlik, toplum baskısı ve özellikle kadınların üzerine yüklenen namus ve ahlak anlayışı romanın temelinde yer alıyor. Karakterleri ne tamamen suçsuz gösteriyor ne de yalnızca suçlu oldukları için bir kenara bırakıyor.
Çünkü bazen bir insanın yaptığı şeyi anlamak için, önce nasıl bir hayat yaşadığını bilmek gerekiyor.
Özellikle kadın karakterler üzerinden anlatılan dünya, romanın en sert taraflarından biri. Kadınların hayatlarının ne kadarının kendi seçimleri, ne kadarının toplumun onlar için çizdiği sınırlar olduğunu sorguluyorsunuz. Namus denilen şeyin kimin omuzlarına daha ağır yüklendiğini, kadınların yaptıkları en küçük tercihin bile nasıl ahlaki bir yargıya dönüşebildiğini görüyorsunuz. Erkekler için sıradan görülebilen davranışların kadınlar söz konusu olduğunda bir anda ahlak meselesine dönüşmesi de romanın dikkat çektiği çelişkilerden biri.
Kemal Tahir’in dili ise bütün bunları daha da gerçek kılıyor. Özellikle diyaloglarda karakterlerin kim olduğunu, nasıl bir dünyadan geldiklerini hissediyorsunuz. Süslü cümlelerden çok hayatın içinden gelen, yer yer sert, yer yer mizahi ama hep canlı bir anlatım var. Sanki romanı okumuyor da koğuşun bir köşesinde oturup insanların birbirleriyle konuşmalarını dinliyormuşsunuz gibi.
Bir insanı yargılamak için ne yaptığını bilmek yeterli olabilir; ama onu anlamak için hikâyesini de bilmek gerekir.
Kemal Tahir’in koğuşuna giriyorsunuz; kadınların hikâyelerini okuyacağınızı düşünüyorsunuz. Çıkarken ise elinizde, aslında kendinize sorduğunuz sorular kalıyor. Bence bazı kitapların asıl başarısı da tam olarak burada başlıyor.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder